در ایران میتوان از ۱۶ سالگی برای گرفتن گواهینامه موتورسیکلتهای سبک اقدام کرد، اما در کشورهای دیگر شرایط متفاوت است. حداقل سن رانندگی علاوه بر قانون، به ایمنی و تجربه رانندگان مرتبط است و هر کشور با توجه به فرهنگ، زیرساختها و قوانین ایمنی، این سن را تعیین میکند.
در ایران میتوان از ۱۶ سالگی برای گرفتن گواهینامه موتورسیکلتهای سبک اقدام کرد، اما در کشورهای دیگر شرایط متفاوت است. حداقل سن رانندگی علاوه بر قانون، به ایمنی و تجربه رانندگان مرتبط است و هر کشور با توجه به فرهنگ، زیرساختها و قوانین ایمنی، این سن را تعیین میکند. در این مقاله، قوانین ایران و سایر کشورها، ردهبندی گواهینامهها و محدودیتهای خاص آنها را بررسی میکنیم تا دیدی روشن و کاربردی از وضعیت جهانی دریافت گواهینامه موتورسیکلت داشته باشید.
در ایران، حداقل سن قانونی برای دریافت گواهینامه موتورسیکلت ۱۸ سال است. با این حال، افرادی که قصد رانندگی با موتورسیکلتهای سبک زیر ۱۲۵ سیسی را دارند، میتوانند از سن ۱۶ سالگی اقدام کنند؛ این گواهینامهها در اصطلاح عمومی گاهی به عنوان «گواهینامه موتور ۱۶ سالهها» شناخته میشوند و محدود به موتورهای سبک است.
«کانال تلگرام اخبار جدید را حتما دنبال کنید»
فرایند دریافت گواهینامه شامل دو مرحله اصلی است:
در زیر به بررسی قوانین سن گواهینامه موتورسیکلت در کشورهای مختلف میپردازیم:
در آمریکا قوانین صدور گواهینامه موتور در هر ایالت متفاوت است، ولی بهطور کلی:
افراد میتوانند از سن ۱۵ تا ۱۶ سال برای گواهینامه موقت Learner’s Permit)) اقدام کنند. معمولاً برای دریافت گواهینامه کامل موتورسیکلت باید شرایط تجربه و گذراندن آزمونها فراهم شود. برای موتورهای سبکتر (مثلاً تا ۵۰ سیسی) سن مجاز دریافت گواهینامه معمولاً ۱۵–۱۶ سال است و برای موتورسیکلتهای سنگینتر، سن دریافت قانونی در برخی ایالتها تا ۱۸ تا ۲۱ سال افزایش مییابد.
استفاده از کلاه ایمنی در بسیاری از ایالتها اجباری است و قانون آن بسته به ایالت فرق دارد و تقریباً در اغلب ایالتها بهصورت سختگیرانه اجرا میشود.
این تنوع در سن و شرایط نشاندهنده تصمیمگیری ایالتی و متفاوت در قوانین راهنمایی و رانندگی آمریکا است.
قوانین دریافت گواهینامه موتورسیکلت در انگلستان شامل چند مرحله است:
افراد میتوانند از سن ۱۶ سالگی برای دریافت گواهینامه موقت شروع کنند و تحت نظارت رانندگی کنند.
سپس باید در آزمونهای تئوری و عملی شرکت کنند تا مجوز کامل رانندگی با موتورسیکلت را بگیرند.
برای موتورسیکلتهای بزرگتر یا توان بیشتری نیاز به گواهینامههای بالاتر و تجربه بیشتر است.
در انگلستان سیستم گواهینامه بهصورت مرحلهای است تا رانندگان در هر مرحله مهارت کافی کسب کنند.
در کشورهای اتحادیه اروپا، صدور گواهینامه موتورسیکلت بر اساس ردههای مشخص و سن قانونی متفاوت انجام میشود. این ردهبندی بهمنظور افزایش ایمنی و کسب تجربه تدریجی رانندگان طراحی شده است تا افراد بتوانند به مرور مهارت کافی برای رانندگی با موتورسیکلتهای قدرتمندتر را کسب کنند.
| رده گواهینامه | نوع موتورسیکلت | حداقل سن |
| A1 | موتورسیکلتهای سبک (تا ۱۲۵ سیسی) | ۱۶ سال |
| A2 | موتورسیکلتهای متوسط (توان زیر ۳۵ کیلووات) | ۱۸ سال |
| A | موتورسیکلتهای سنگین (بیش از ۳۵ کیلووات) | ۲۱ یا ۲۴ سال (بسته به کشور) |
در برخی کشورها مانند آلمان و انگلستان، امکان دریافت گواهینامه موقت learner license)) قبل از ۱۸ سالگی وجود دارد و پس از کسب تجربه و تکمیل دورهها، میتوان به گواهینامه کامل ارتقا داد.
این سیستم مرحلهای، به رانندگان اجازه میدهد تا تجربه عملی و مهارت کافی را پیش از رانندگی با موتورسیکلتهای سنگینتر کسب کنند و از خطرات احتمالی جادهای جلوگیری شود.
قوانین دریافت گواهینامه موتورسیکلت در کانادا نیز استانمحور است، اما بهطور معمول:
در چین دریافت گواهینامه موتورسیکلت مستلزم رعایت قوانین مرکزی و مراحل آزمون مشخص است، حداقل سن برای گواهینامه موتورسیکلت ۱۸ سال تعیین شده است. گواهینامهها نیز برای موتورسیکلتهای سبک و سنگین بهصورت جداگانه صادر میشود.
در ژاپن قوانین صدور گواهینامه موتورسیکلت بهصورت زیر تعریف شده است:
در عربستان سعودی، حداقل سن برای دریافت گواهینامه موتور ۱۸ سال است. در این کشور برای افراد تا ۱۷ سال امکان دریافت گواهینامه موقت وجود دارد تا تحت نظارت رانندگی کنند. در امارات متحده عربی حداقل سن برای گواهینامه موتور نیز ۱۸ سال است و گزینهای خاص برای سن پایینتر یا موقت وجود ندارد.
حداقل سن صدور گواهینامه موتورسیکلت ۱۸ سال است، ولی افراد میتوانند از سن ۱۶ سالگی گواهینامه موقت بگیرند و تحت نظارت رانندگی کنند. پس از تکمیل دوره تجربه و آموزش میتوانند گواهینامه کامل دریافت کنند.
در استرالیا و نیوزیلند نیز قوانین بهصورت تدریجی و مرحلهای است:
در جدول زیر به طور دقیق به مقایسه سن و شرایط گواهینامه موتورسیکلت در کشورهای مختلف میپردازیم:
| کشور | سن صدور گواهینامه موتور | شرایط خاص |
| ایران | ۱۸ سال و ۱۶ سال برای زیر ۱۲۵ سیسی | رسمی برای موتور سبک کمتر مطرح است |
| ترکیه | ۱۶ سال (برای سبک) | موتورهای سنگینتر ۲۴ سال |
| اروپا | ۱۶–۲۴ سال | سیستم مرحلهای A1، A2، A |
| آمریکا | ۱۵–۱۶ سال | قوانین ایالتی |
| کانادا | ۱۶ سال | گواهینامه موقت و کامل |
| چین | ۱۸ سال | مراحل آزمون رسمی |
| ژاپن | ۱۶–۱۸ سال | گواهینامه موقت |
| عربستان | ۱۸ سال | موقت تا ۱۷ سال |
| امارات | ۱۸ سال | بدون استثنا |
| هند | ۱۸ سال | موقت برای ۱۶ سال |
| استرالیا | ۱۶–۱۸ سال | گواهینامه مرحلهای |
| نیوزلند | ۱۶–۱۸ سال | محدودیتهای موقت |
بررسی قوانین ایران و کشورهای مختلف نشان میدهد که سن قانونی دریافت گواهینامه موتورسیکلت در جهان بهطور میانگین بین ۱۶ تا ۱۸ سال تعیین شده و تفاوت اصلی کشورها نه در سن پایه، بلکه در مدل صدور گواهینامه است.
در اغلب کشورهای توسعهیافته، بهویژه اروپا، استرالیا و نیوزیلند، یک سیستم مرحلهای اجرا میشود؛ یعنی راننده ابتدا با موتورسیکلتهای سبک و تحت محدودیتهای مشخص شروع میکند و تنها پس از کسب تجربه و گذراندن دورههای آموزشی، اجازه رانندگی با موتورسیکلتهای سنگینتر را میگیرد. این رویکرد، مستقیماً با کاهش تصادفات و افزایش ایمنی مرتبط است.
در ایران نیز امکان دریافت گواهینامه از ۱۶ سالگی برای موتورسیکلتهای سبک زیر ۱۲۵ سیسی وجود دارد، اما این مدل هنوز ساختار مرحلهای شفاف و آموزشمحور مشابه استانداردهای جهانی ندارد و بیشتر تمرکز بر شرط سنی است تا فرایند تدریجی مهارتآموزی.
بهطور کلی میتوان گفت:
اگر هدف کاهش تصادفات، افزایش ایمنی و استانداردسازی رانندگی با موتورسیکلت باشد، تجربه کشورهای دارای سیستم مرحلهای میتواند الگوی قابلاتکایی برای اصلاح قوانین داخلی باشد.