در 19 می 2026، سمپوزیوم بینالمللی «اردوی طلایی به عنوان الگویی از تمدن استپ: تاریخ، باستانشناسی، فرهنگ و هویت» با حضور رئیس جمهور قزاقستان، قاسیم ژومارت تووکایف، در شهر آستانا برگزار شد. در این رویداد بیش از 350 نماینده، از جمله نمایندگان سازمانهای بینالمللی، مورخان برجسته خارجی و قزاق، باستانشناسان، محققان و پژوهشگران متخصص در تاریخ استپ بزرگ و اردوی طلایی، حضور داشتند.
این سمپوزیوم بر میراث تاریخی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی اردوی طلایی و نقش آن در شکلگیری تمدن اوراسیا تمرکز داشت.
رئیس جمهور در سخنرانی خود بر اهمیت رویکردی عینی و غیرسیاسی به پژوهشهای تاریخی و همچنین اهمیت تمدنی اردوی طلایی تأکید کرد. او همچنین به لزوم تقویت همکاریهای علمی بینالمللی در مطالعه میراث مشترک استپ بزرگ اشاره نمود.
قاسیم ژومارت توکایف همچنین بر تلاشهای مداوم قزاقستان برای حفظ، نوسازی و ترویج میراث تاریخی و فکری اولوس جوچی از طریق تحقیقات علمی، آموزش، ابتکارات دیجیتال و تعامل فرهنگی بینالمللی تأکید کرد.
نکات کلیدی از سخنرانی رئیس جمهور قاسیم-ژومارت توکایف
اهمیت تاریخی اردوی طلایی
- اردوی طلایی یکی از بزرگترین نهادهای سیاسی زمان خود بود که سرزمینهای وسیعی از اوراسیا را در بر میگرفت و شرق و غرب را به هم پیوند میداد.
- این اردو سهم بسزایی در توسعه تمدنها، شکلگیری ساختارهای دولتی و توسعه تاریخی استپ بزرگ داشت.
- تاریخ اردوی طلایی همچنان بخش مهمی از تاریخ ملی قزاقستان و تاریخ عمومی بشریت است.
- وقایعنگاری اردوی طلایی باید به عنوان بخشی از میراث مشترک همه مردم و نه به عنوان دارایی انحصاری هر ملتی تلقی شود.
اردوی طلایی به عنوان یک پدیده تمدنی
- دوران اردوی طلایی نه تنها میراثی از قدرت نظامی، بلکه تأثیر عمیقی بر توسعه نهادها، مدیریت عمومی، دیپلماسی و شکلگیری تمدن بر جای گذاشت.
- تاریخ استپ بزرگ اغلب به عنوان مجموعهای از درگیریهای نظامی ارائه میشود که مانع از درک کامل دستاوردهای چندوجهی سیاسی، فرهنگی و فکری آن میگردد.
- تحقیقات میانرشتهای معاصر، افقهای جدیدی را برای درک عمیقتر و عینیتر از میراث اردوی زرین میگشاید.
- مطالعه تاریخ مشترک باید به پیوندی بین مردم و دولتها تبدیل شود، بهویژه در دورانی که جهان با عدم قطعیت و چندپارگی مواجه است.
عینیت تاریخی و مسئولیت علمی
- ارزیابیهای تاریخی باید عینی، متعادل و از نظر سیاسی بیطرف باشند.
- تاریخ اردوی طلایی نباید به تفسیرهای محدود یا تکبعدی که واقعیت تاریخی را تحریف میکنند، سادهسازی شود.
- قزاقستان در حال بازنگری کلیشههای منسوخ مبنی بر اینکه تمدنهای عشایری و امپراتوریهای استپی فاقد دولت یا اهمیت تاریخی بودهاند، است.
- تلاش برای انحصار تفسیر تاریخی یا تبدیل میراث مشترک به یک پدیده صرفاً ملی، فعالیت علمی و اعتماد بینالمللی را تضعیف میکند.
- محققان و مورخان میتوانند به عنوان پلی بین جوامع و فرهنگها عمل کنند و گفتگو و درک متقابل را در دورههای تنش ژئوپلیتیکی ترویج دهند.
حکومت و کشورداری
- قدرت اردوی طلایی تنها محدود به سرزمینهای وسیع آن نبود، بلکه بر پایه حکومت مؤثر و ثبات نهادی نیز بنا شده بود.
- این امپراتوری سیستمهای حقوقی، اداری و دیپلماتیک پیشرفتهای را توسعه داد که به ثبات در سراسر یک قلمرو وسیع و متنوع کمک میکرد.
- شایستهسالاری، نظم، عدالت و همزیستی مسالمتآمیز جوامع قومی و مذهبی متنوع از ویژگیهای مهم این دولت بود.
اردوی طلایی روابط دیپلماتیک فعالی با قدرتهای بزرگ اوراسیا داشت که تأثیر قابل توجهی بر توسعه کشورهای بعدی اوراسیا داشت.
توسعه اقتصادی و تجاری
- استپ بزرگ یک مدل تمدنی منحصر به فرد مبتنی بر سبک زندگی کوچنشینی، تجارت و تعامل نزدیک بین مردمان کوچنشین و یکجانشین ایجاد کرد.
- اردوی طلایی مهمترین مسیرهای تجاری اوراسیا را کنترل میکرد و استپ را به یک کریدور ترانزیتی امن که شرق و غرب را به هم متصل میکرد، تبدیل مینمود.
- این امپراتوری سیستمهای پولی و تجاری پیچیدهای، از جمله تولید سکه در مقیاس بزرگ و مراکز تجاری پررونق، را توسعه داد.
- ارتباط نزدیک بین سنتهای استپ و تمدن شهری، عامل کلیدی در رونق و سازگاری اردوی طلایی بود.
همکاری و مشارکت دانشگاهی بینالمللی با یونسکو
- این سمپوزیوم برای تقویت روابط با جامعه دانشگاهی بینالمللی برای مطالعه سیستماتیک و جامع اردوی طلایی برگزار شد.
- برگزاری این رویداد تحت نظارت یونسکو، اهمیت جهانی میراث تاریخی اردوی زرین را نشان میدهد.
- قزاقستان برای همکاری خود با یونسکو در حفظ و ترویج میراث فرهنگی ملموس و ناملموس ارزش زیادی قائل است.
- توجه ویژهای به نسخه خطی «شجرهنامه خانها» که حاوی سوابق تاریخی مربوط به دوره اردوی طلایی است و مورد توجه بینالمللی قرار گرفته است، مبذول شد.
این سمپوزیوم، محققانی از کشورهای مختلف را گرد هم آورد که نشاندهندهی علاقهی روزافزون بینالمللی به تاریخ استپ بزرگ و اردوی طلایی بود.
همکاری منطقهای و تعامل اوراسیا
- سنتهای دولتسالاری استپ بر اساس اصول گشودگی، عدالت و گفتگوی بین فرهنگی ارائه شد.
- قزاقستان حمایت خود را از تقویت همکاری بین کشورهای ترک و گسترش تعامل اوراسیا تکرار میکند.
- تاریخ باید به عنوان پلی برای پیوند دادن مردم عمل کند، نه ابزاری برای تفرقه یا رویارویی ژئوپلیتیکی.
- میراث اردوی طلایی به عنوان نمونهای از چگونگی همزیستی فرهنگها و جوامع مختلف در یک فضای سیاسی و تمدنی واحد توصیف شده است.
ارتباط با دوران معاصر
- مطالعه اردوی طلایی باید فراتر از مفاهیم سنتی آن به عنوان یک دولت نظامی باشد و بر میراث فرهنگی گستردهتر آن تمرکز کند.
- امروزه، سنتهای فکری، نهادها، دیپلماسی و سیستمهای اقتصادی اردوی طلایی همچنان نقش حیاتی در درک ظهور دولتخواهی و هویت مستقل در اوراسیای مرکزی ایفا میکنند.
میراث فکری و فرهنگی
- متفکرانی مانند ابونصر فارابی و خواجه احمد یسوی، پایههای فلسفی و معنوی مهمی را برای جهان ترک-مسلمان بنا نهادند.
- دوران اردوی طلایی، «عصر طلایی» ادبیات، موسیقی و شعر حماسی ترکی را پرورش داد که تا به امروز بر فرهنگ منطقه تأثیر میگذارد.
سنتها، نوآوری و تحول دیجیتال
- قزاقستان بر اهمیت ترکیب میراث تاریخی با نوآوری، آموزش، علم و فناوری پیشرفته تأکید میکند.
- این کشور به عنوان بخشی از یک برنامه نوسازی در مقیاس بزرگ، به طور فعال در هوش مصنوعی، زیرساختهای دیجیتال، کریدورهای حمل و نقل و مراکز داده سرمایهگذاری مینماید.
- قزاقستان میزبان المپیاد بینالمللی هوش مصنوعی یونسکو خواهد بود که نمایندگانی از ۱۰۰ کشور را گرد هم میآورد.
- مفهوم «کوچنشینان دیجیتال» به عنوان بازتابی مدرن از تحرک و پویایی تاریخی تمدن استپ ذکر شده است.
ابتکارات پژوهشی، آموزشی و بینالمللی
- مؤسسه مطالعات اولوس جوچی، اولین مؤسسه دانشگاهی تخصصی اختصاص یافته به تحقیقات اردوی طلایی، در قزاقستان تأسیس شد.
- ایجاد یک مرکز بینالمللی برای ترویج تمدن استپ پیشنهاد شد.
- فراخوانی برای گسترش همکاریهای علمی بینالمللی و اجرای پروژههای انتشاراتی در مقیاس بزرگ با مشارکت متخصصان بینالمللی در زمینه اردوی طلایی ارائه شد.
- انتظار میرود این سمپوزیوم به یک بستر بینالمللی منظم برای گفتگوی علمی و همکاری تحقیقاتی تبدیل شود.
تداوم تاریخی و هویت ملی
- قزاقستان خود را وارث مستقیم سنتهای دولتی اردوی طلایی و استپ بزرگ میداند.
- حفظ تداوم تاریخی و میراث فرهنگی مهمترین شرط احیای ملی و توسعه آینده نامیده شده است.
- مفهوم “ملت جاودان” به یک ایده اساسی تاریخی و دولتی تبدیل شده است که ریشه در دوران اردوی طلایی دارد.
- قزاقستان میراث اردوی طلایی را از طریق تحقیقات علمی مختلف، پروژههای فرهنگی، انتشارات، فیلمها، نمایشگاهها و بناهای تاریخی توسعه داده و رواج میدهد.
