چه اتفاقی رخ میدهد اگر غنیسازی تعطیل شود؟
وزیر خارجه آمریکا در سخنان اخیر خود اشاره کرده است که غنیسازی اورانیوم برای ایران، بازدارندگی و مصونیت از حمله را با خود به همراه دارد.
به گزارش مشرق
، غنیسازی اورانیوم و چرخه سوخت هستهای، یک فناوری صنعتی و دانشی پیچیده است. کشوری همچون آلمان که بهعنوان محکوم جنگ جهانی دوم از ساخت سلاح هستهای منع شده، برای بهرهمندی از دستاوردهای هستهای، غنیسازی اورانیوم را انجام میدهد.
کشورهای دیگر مثل ژاپن، هلند، آرژانتین، قزاقستان و استرالیا همگی بازیگرانی هستند که غنیسازی اورانیوم انجام میدهند و سلاح هستهای هم ندارند.
درنتیجه، این ادعا که فقط کشورهای دارای سلاح هستهای به دنبال غنیسازی میروند و سایر کشورها، اورانیوم غنیشده را خریداری میکنند، از اساس دروغ است.
بهعلاوه، ایران دارای منابع اورانیوم است و اگر بخواهد اورانیوم غنیشده را خریداری کند؛ مثل این میماند که باوجود منابع سرشار نفت، بازهم نفت را از کشورهای دیگر وارد نماید.
نکته دیگر آنکه، ایران چند دهه است که تحت تحریمهای شدید قرار دارد و تجربه برجام ثابت کرده که آمریکا و اروپا، حتی باوجود توافق در موضوع هستهای، تحریمها را لغو نمیکنند. فرض کنید ایران غنیسازی را تعطیل کند و بخواهد این ماده ارزشمند را از کشورهای دیگر بخرد. اما به دلیل تحریمها، هیچ کشوری به ایران اورانیوم غنیشده نفروشد.
موضوع دیگر، مسئله تجارت انرژی است. اورانیوم غنیشده همچون منابع انرژی دیگر، مادهای قابل صادرات و واردات است. ایران باوجود منابع اورانیوم و دانش غنیسازی، میتواند یکی از کشورهای صادرکننده این ماده ارزشمند بوده و برای کشور ارزآوری داشته باشد. اگر غنیسازی تعطیل شود، ایران بهجای صادرکننده اورانیوم، در جایگاه واردکننده آن قرار میگیرد.
در این میان برخی پیشنهادات همچون توقف موقت مطرح میشود. باید دانست که توقف این صنعت پیچیده، به معنی عقب ماندن یا شاید نابودی کامل آن باشد. مثل این میماند که بگوییم برای مدتی تولیدات پتروشیمی و فولاد را متوقف کنیم. راهاندازی مجدد آن هزینه فراوانی دارد. بهعلاوه در سال ۸۲، در دولت اصلاحات تعلیق غنیسازی را تجربه کردهایم. اما بازهم کشورهای غربی راضی نشدند و ایران را در شورای حکام، محکوم کردند.
همچنین، یکی از خواستههای اصلی آمریکا، شخص ترامپ و ویتکاف بهعنوان مذاکرهکننده، این است که از تمام سایتهای هستهای و نظامی و غیره بازرسی شود. یعنی تمام شهرهای زیرزمینی موشکی و مراکز نظامی زیر رصد مستقیم آمریکا قرار گیرد. ویتکاف تصریح کرد: «محور توافق با تهران، راستیآزمایی “سطح غنیسازی اورانیوم” و همچنین راستیآزمایی “ابعاد نظامی برنامه هستهای، ازجمله موشکی”، خواهد بود. این شامل انواع موشکهایی که ذخیره کردهاند، میشود.»
مسئله دیگر آن است که هم ترامپ و هم ویتکاف در ابتدا تاکید داشتند که ایران فقط سلاح هستهای نداشته باشد و غنیسازی را میپذیرند. اما اکنون بعد از چند دور مذاکره، موضع خود را تغییر دادهاند و خواهان برچیدن کامل آن هستند. با این روند، مشخص نیست که بعد از پذیرش تعطیلی غنیسازی، آیا موضوع دیگری مثل موشکهای بالستیک مطرح میشود یا نه.
اما نکته مهم دیگر، اعتراف آمریکا در موضوع غنیسازی است. مارکو روبیو، وزیرخارجه آمریکا که همزمان مشاور امنیت ملی کاخ سفید نیز هست، در سخنرانی اخیر خود نسبت به ایران اشاره کرد که غنیسازی اورانیوم حتی اگر در سطح انرژی باشد، عامل بازدارندگی بوده و ایران را از حملات مصون میدارد. روبیو تایید کرد که ایرانیان غنیسازی را بهعنوان عامل غرور ملی میدانند.
ریچارد نفیو، متخصص تحریمهای ایران چندی پیش در گزارشی به دولت آمریکا پیشنهاد داد که بهترین راه برای مهار ایران، مذاکره است. زیرا حمله به تاسیسات هستهای باعث میشود که ایران به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند و متوقف نمیشود. چون حمله نهایتاً برای مدتی محدود، فرآیند را عقب میاندازد و ایران میتواند تاسیسات هستهای خود را به مکانی نامعلوم منتقل کرده و از دانش و تجربه خود استفاده نماید.
در این روزها، مدل عربستان نیز پیش روی ماست. باوجود همراهی همهجانبه عربستان با دولت ترامپ در دور اول، از او با عنوان گاو شیرده یاد شد و اکنون میگوید که اگر آمریکا نباشد، عربستان دو هفته هم دوام نخواهد داشت.