چه شد که سرود «ای ایران» بر تارک تاریخ عاشورای امسال نشست؟

عزاداری‌های حسینی امسال را در گره خوردن احساسات ملی با باور‌های مذهبی را باید پدیده‌ای بدیع دانست که بیش از هر چیز در بازخوانی ترانه «وطن» محمد نوری توسط حاج محمود کریمی مداح اهل بیت تجلی پیدا کرد و در سطحی ملی طنین‌انداز شد.

وقتی در اولین شب محرم برای اولین بار محمود کریمی، خواندن این قطعه را دستمایه سوگواری قرار داد چنان بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد که به فاصله اندکی در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی وایرال شد و مورد توجه مردم قرار گرفت.

بدیهی است تأثیرگذاری این اتفاق به شرایط عمومی جامعه و تجربه جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل برمی‌گشت که انگار روح این ترانه را احضار کرده و در کالبد نوحه دمید تا شور ملی در شور حسینی تنیده شود و موجی از ابراز ارادت به وطن شکل بگیرد. این شور، اما در شب دهم محرم در حسینیه امام خمینی (ره) با درخواست رهبر معظم انقلاب به حاج محمود کریمی که «ای ایران» بخوان به یک رخداد فرهنگی تبدیل شد تا «ایران عاشورایی» و «عاشورای ایرانی» در محرم متفاوت امسال تجربه شود.

 محمد نوری یکی از صدا‌های آشنا و دلنشین موسیقی ایران است که بار‌ها صدای او را از جعبه جادویی تصویر یا رادیو شنیده‌ایم؛ هنرمندی که صدای او قطعات مشهوری، چون «جان مریم»، «کهکشان عشق»، «سرزمین محبوب من» و «ای ایران، ایران» را برایمان خاطره‌ساز کرده است و از قطعه «ای‌ایران، ایران» او با آهنگسازی فریدون شهبازیان به عنوان یک قطعه باشکوه ملی یاد می‌شود. آهنگ «ایران» یا «ای وطن»، یکی از شاهکار‌های محمد نوری، از محبوبیت ویژه‌ای برخوردار است.

این اثر اولین‌بار در دوران پس از انقلاب اسلامی و در حالی منتشر شد که ایران درگیر جنگ تحمیلی بود و حالا دوباره درجنگ تحمیلی دوم، این قطعه، ضرورت تاریخی -اجتماعی پیدا کرد و احیا شد.

آهنگ «ایران» با صدای محمد نوری، یکی از ماندگارترین و تأثیرگذارترین آثار موسیقی ایرانی است که با مضامین ملی و وطن‌دوستانه، حس غرور و عشق به ایران را در شنونده برمی‌انگیزد. این اثر که به نام‌های «ایران» و «ای وطن» شناخته می‌شود، از برجسته‌ترین کار‌های محمد نوری به شمار می‌رود. شعر آهنگ «ایران» سروده تورج نگهبان و آهنگسازی آن توسط محمد سریر انجام شده است. این اثر برای اولین‌بار در آلبومی به نام «دلاویزترین» در میانه دهه ۱۳۶۰ منتشر شد. شعر این آهنگ با بیانی پراحساس و لحنی حماسی، به ستایش فرهنگ، تاریخ و هویت ایران می‌پردازد و حس وطن‌دوستی را در شنونده تقویت می‌کند.

تورج نگهبان با زبانی ساده و سرشار از عشق به ایران، این ترانه را سرود که یکی از زیباترین آثار او به شمار می‌رود. ملودی این اثر، ساخته محمد سریر، فضایی حماسی و در عین حال احساسی خلق می‌کند و به محمد نوری امکان می‌دهد تا قدرت صدای بی‌نظیر خود را به نمایش بگذارد.

این آهنگ با تقویت حس وطن‌دوستی و ایستادگی، تأثیر عمیقی بر مردم گذاشت.

 آهنگ «ایران» از جمله آثار برجسته‌ای است که به‌سرعت مورد استقبال هواداران محمد نوری و موسیقی ایرانی قرار گرفت. بسیاری از مخاطبان، حتی امروز، در شبکه‌های اجتماعی اظهار می‌کنند که شنیدن این آهنگ مو بر تنشان سیخ می‌کند و شعر و موسیقی آن هرگز کهنه نمی‌شود.

 حالا، اما این ترانه و قطعه، نه تنها در شکل نوحه خوانی بازخوانی شده که به نوعی مشمول بازآفرینی تاریخی هم شده که می‌توان آن را در ذیل جامعه شناسی هنر مورد تحلیل و تفسیر قرار داد تا اثربخشی ملی و اجتماعی یک اثر هنری را فهم پذیر کرد. از خوش‌اقبال‌ترین قطعات موسیقی هر مملکتی، قطعات ملی-میهنی آن سرزمین است بویژه اگر در بحبوحه شرایط خاص توسط هنرمندان آن مرز و بوم نوشته شده باشد و بتواند نه تنها احساس همدلی مردم را در آن روز‌ها زنده کند بلکه بتواند احساس میهن‌دوستی و تعلق آنها را به یک خاک زنده نگهدارد.

حال قطعه «ای ایران، ایران» محمد نوری چنین تقدیری پیدا کرده و با آنکه خودش در میان ما نیست، اما صدا و اثرش نه فقط زنده که به زندگی ایرانیان در این مقطع حساس تاریخی معنا بخشیده است.