همه از اینترنت ناراضی هستیم، حتی آقای هاشمی!

روزنامه هم‌میهن در یادداشتی به واکاوی اظهارات اخیر ستار هاشمی از کیفیت پایین اینترنت در کشور پرداخته است.

این روزنامه در این زمینه نوشت:  «به‌عنوان وزیر ارتباطات از کیفیت اینترنت راضی نیستم و باید تلاش کنیم خدمات باکیفیت به مردم ارائه دهیم.» این را ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت مستقر چهاردهم، در روز خبرنگار در میان خبرنگارانی گفت که هرروز فریاد گلایه‌آمیز میلیون‌ها ایرانی از سرعت اینترنت و فیلترینگ را در رسانه‌های خود منعکس می‌کنند و اینگونه است که از اینترنت کشور همه ناراضی هستیم، حتی آقای وزیر ارتباطات و قطعاً من که برای نوشتن این یادداشت دو ساعت صبر کرده‌ام که برق بیاید و باید دو ساعت دیگر صبر کنم که دکل‌های مخابراتی اینترنت محله ما را وصل کنند. 

البته می‌توان چندساعتی را بدون اینترنت – ولو به اجبار – سپری کرد اما وقتی می‌دانی بودجه‌ای که می‌تواند خرج زیرساخت‌های مخابراتی و گسترش آن شود، گلوی اینترنت را گرفته و صرف فیلترینگ و مبارزه با آن می‌شود، تابِ تحمل را کم می‌کند و این می‌تواند هشداری باشد که به‌نظر می‌رسد آقای ستار هاشمی آن را خوب متوجه شده که گفته: «تلاش ما این است که تجربه سال ۱۴۰۱ را تکرار نکنیم.» و همه ما می‌دانیم که در آن‌سال چه گذشت. 

درهرحال کیفیت اینترنت چنان بااهمیت است که به گفته وزیر ارتباطات بر شاخص‌هایی همچون امید اجتماعی، ماندگاری وعدم مهاجرت نخبگان و مهمتر از همه بهره‌وری اقتصادی تاثیر زیادی دارد. جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل نشان داد در روزگاران سخت، ملاحظات امنیتی و فضای جنگ باعث می‌شود که کمبود و نبود بسیاری از خدمات اینترنتی همچون خاموشی سامانه‌های مکان‌یابی (GPS)، قطعی گسترده دامنه اینترنت، همچنین حملات سایبری که به برخی سازمان‌ها و مخصوصاً دو بانک صورت گرفت، چگونه زندگی فردی و جمعی همه ما ایرانیان را تحت‌الشعاع قرار داد. 

هرچند می‌توان گفت که گاهی از جنگ و بلایی این‌چنینی گریزی نیست اما باید این نکته را فراموش نکرد که بسیاری از این مشکلات در زمان غیر از جنگ نیز وجود داشت و همان‌طور که آقای وزیر به آن اشاره کرده، بی‌توجهی به کیفیت خدمات ارتباطی قطعاً تبعات ضدامنیتی و اجتماعی دارد. 

متاسفانه مدت‌هاست که مردم و حتی مسئولان از کیفیت بد اینترنت کشور ناله می‌کنند، اما واقعیت این است که اینترنت مدت‌هاست درگیر دو معضل بزرگ است؛ نخست، پروژه‌های بزرگ و کلان همچون توسعه فیبر نوری و پوشش نسل پنجم تلفن همراه ۵ G که اسیر بوروکراسی‌های ناتمام اداری و بودجه‌ای هستند و دوم، سیاست‌های محدودکننده اینترنت که حتی صدای وزیر را نیز درآورده است و ستار هاشمی از طراحی بسته‌ای جامع برای بازنگری در سیاست‌های محدودیت اینترنت گفته که قرار است با آن به جنگ مهاجرت نیروهای متخصص، رکود کسب‌وکارهای آنلاین و نارضایتی جامعه از این محدودیت‌ها برود. 

کمتر از ۱۰روز پیش گزارشی از کیفیت اینترنت کشور منتشر شد که نشان از تداوم بحران و تثبیت اختلالات داشت. در گزارش دوره‌ای انجمن تجارت الکترونیک آمده که کیفیت اینترنت در ایران نه‌تنها بهبود نیافته، بلکه در شاخص‌هایی مانند تجربه کاربری، پایداری، سرعت دانلود و آپلود با افت مواجه شده و فاصله با استانداردهای جهانی بیشتر شده و ایران در جایگاه ۹۷ از ۱۰۰ کشور در کیفیت کلی اینترنت و در سه واژه «کند» در رتبه ۸۴، «پراختلال» در رتبه ۹۲ و «محدود» در رتبه ۹۹ قرار گرفته است، که همین عمق‌فاجعه را نشان می‌دهد. 

به‌راحتی می‌توان گفت که اگر وقت و هزینه وزارتخانه ارتباطات، مهندسان سایبری و نخبگان آن صرف مبارزه با فیلترینگ در کشور نمی‌شد، قطعاً در دوران جنگ ایران و اسرائیل اینگونه فضای مجازی و سایبری کشور دچار مشکل نمی‌شد. وقتی هزینه زیرساختی، صرف فیلترینگ و دورزدن آن شود که به گفته وزیر ارتباطات کار به جایی می‌رسد که در آن ۱۲روز و پس از آن، نه‌تنها کیفیت اینترنت بدتر شد، بلکه در بخش دیتا نیز مشکلاتی پیش آمد و بدتر از آن حتی در تماس نیز با اختلال مواجه شدیم، همین نشان می‌دهد که اولویت‌داشتن زیرساخت‌ها چقدر می‌تواند بر بهبود کیفیت ارتباطی و روان مردم تاثیر مثبت بگذارد، اما حیف که فعلاً وقت و هزینه این وزارتخانه صرف جنگ با فیلترینگ شده است. 

نویسنده: علی ایوبی