اقتصاد۲۴- آنچه در ادامه میخوانید مشروح این گفتوگو است.
با توجه به گذشت یکسال از فعالیت دولت چهاردهم ارزیابی خودتان را از عملکرد و تحقق اهداف دولت بفرمایید؟
قائم پناه: یاد و خاطره شهید رجایی، شهید باهنر و شهید رئیسی و شهدای خدمت را گرامی میدارم. به هر حال همه دولتها از ابتدای انقلاب تا امروز زحماتی کشیدند، در شرایط مختلف از جمله ۸ سال دفاع مقدس و بعد از آن کشور را اداره کردهاند و به پیشرفتهایی در زمینههای مختلف دست یافتند، اما بعضا تصمیماتشان چالشهایی هم ایجاد کرده است. درواقع نقاط مثبت و منفی کشور در حوزه اجرا محصول عملکرد چهل و چندساله مدیران ارشد است.
قطعا عملکرد ما ایده آل نبوده و همه اهدافی که مردم برای آنها انقلاب کردند محقق نشده، اما توفیقاتی هم داشتهایم. باید هم توفیقات را گفت، هم نقاط ضعف را، دلایلعدم تحقق اهداف باید برای مردم تبیین شود. چون انکار واقعیتها دردی را دوا نمیکند.
این روزها گاهی این انتقاد را میشنوم که چرا آقای دکتر پزشکیان فقط دردها را بیان میکند؟ دلیلش این است که بیان دردها اولین مرحله درمان است؛ ما پزشک هستیم، وقتی بیماری مراجعه میکند اگر دردش را بیان نکند نمیتوانیم مشکل را تشخیص دهیم و درمان کنیم.
دولت در ۶-۷ ماه اول درحال استقرار بود، این استقرار با مشکلاتی همراه بود، میخواستیم انسجام و وحدت حفظ شود و وفاق ایجاد کنیم. یکی از چالشهای ما این بود که از همه جناحها، گروهها و دیدگاههای موجود در کشور استفاده کنیم. حداقل این بود که احساس نکنند از صحنه خارج شدهاند و بدانند ما به دنبال خالصسازی و حذف کامل یک جناح نبودیم.
زمانی شعار آقای خاتمی «زنده باد مخالف من» بود، ولی دکتر پزشکیان فراتر رفته است و با مخالفان خودش همکاری میکند از آنها راهکار میخواهد و دست همکاری به سمت آنها دراز میکند. این چالشی بود که حدودا تا عید درگیرش بودیم و هنوز هم بعضی بخشها تازه معاونتهایشان را منصوب کردهاند.
موضوع دیگر همکاری تعامل با مجلس بود، بالاخره واقعیت این است که مجلس تفاوت فکری با دولت دارد که باید به آن احترام گذاشت. مجلس قانونگذار کشور است البته قاعده این است که مجلس در امور اجرایی و انتصابات مداخله نکند چرا که در نهایت وزیر باید پاسخگو باشد و اگر با مدیری که همراه و همفکرش است کار کند، قطعا بهتر میتواند پاسخگو باشد.
در همین فضا یکی از چالشها این بود که متاسفانه یکی از وزرای مهم ما -وزیر اقتصاد- استیضاح شد و نتوانست رأی اعتماد کسب کند. این وزارتخانه مهم تا ۳ ماه با سرپرست اداره شد.
از طرفی در روز تحلیف رئیسجمهور ترور ناجوانمردانه شهید هنیه اتفاق افتاد که اعلام جنگ از سوی اسرائیل علیه ایران بود. علاوه بر آن با روی کار آمدن ترامپ با رویکرد طلبکارانه و تهاجمی مواجه شدیم. پیشبینی میکردیم تحریمهای جدیتری در پیش باشد، بنابراین کارگروه مقابله با تشدید تحریمها تشکیل شد. در همین راستا برای تأمین کالاهای اساسی به مدت ۶ ماه ارز اختصاص دادیم و توانستیم ذخایر استراتژیکمان را چه در دارو و چه مواد غذایی برای بیش از ۶ ماه تأمین کنیم.
نتیجه این اقدام را در جنگ ۱۲ روزه دیدیم؛ هیچ فروشگاهی خالی از کالا نشد و همه مردم به مواد غذایی دسترسی داشتند. اگر با جنگ اوکراین مقایسه کنیم میبینیم در کشورهای اروپایی، فروشگاهها خالی شد و با تورم بالایی مواجه شدند. اما در ایران به دلیل تدابیر اندیشیده شده و البته همراهی و همکاری خیلی خوب مردم این اتفاق نیفتاد.
به دلیل همراهی همه نحلههای فکری -به استثنای گروهی که حرکتهای تندروانه و نقدهای خشمگینانه دور از واقعیت علیه دولت دارد- تقریبا توانستیم بین همه گروهها در کشور انسجام ایجاد کنیم.
بیشتر بخوانید:اقتصاد در اتاق عمل؛ دولت پزشکیان چه نمرهای در اقتصاد میگیرد؟ / بررسی شاخصهای اقتصادی دولت
میدانیم که ۵۰ درصد از مردم در انتخابات شرکت کردند و ۵۰ درصد با انتخابات قهر بودند، اما تمام تلاش ما این است که آن ۵۰ درصد را هم تا حدودی راضی کنیم ولی با چالشهای جدی مواجه هستیم.
اسرائیل (با ترور شهید هنیه) به خاک ما حمله کرد و ما مورد تهاجم قرار گرفتیم، ولی تدبیر دکتر پزشکیان با همراهی مقام معظم رهبری این بود که آتش جنگ را خاموش کنند. عمده فعالیت ایشان این بود که دامنه جنگ گستردهتر نشود و همزمان اقتدار ایران حفظ شود، این چالشی است که هم باید قدرتنمایی داشته باشیم و هم تلاش کنیم که آتش جنگ در سطح کشور و منطقه گسترش نیابد.
شما به تلاش منطقهای دولت اشاره کردید، به طور مشخص بفرمائید در یکسال گذشته عملکرد و دستاوردهای دولت در حوزه سیاست خارجی چه بوده است؟
قائم پناه: یکی از مهمترین دستاوردها دراز کردن دست برادری به سمت کشورهای همسایه بود؛ اولین سفرمنا به عراق بود، از شمال به جنوب سفر کردیم و در بغداد بصره و اربیل نشستهایی داشتیم، آنجا حس کردیم کشور خودمان است.
سفرهایی به ترکمنستان، قطر، عمان، پاکستان، ارمنستان، و آذربایجان داشتیم، همکاریهایمان را با افغانستان بیشتر کردیم. هرچند دکتر پزشکیان هنوز به طور رسمی از عربستان دیدار نکرده، اما روابط بهتر و صمیمانهتری با عربستان و سایر کشورهای خلیج فارس برقرار کردیم. دکتر پزشکیان با دیپلماسیاش ایران هراسیای را که آمریکا و اسرائیل ایجاد کرده بودند، در منطقه از بین برد که این دستاورد بزرگی است.
هیچ همسایهای دیگر از ایران نمیترسد و به قدرت ایران چه فرهنگی و چه نظامی پی بردهاند؛ کشورهای همسایه متوجه انسجام ملی ما هم شدند که مهمترین قدرت هر کشور است.
ارتباط خوبی هم با چین و روسیه داریم. حضورمان در بریکس، شانگهای و سایر سازمانهای بینالمللی فعال بوده است؛ به رغم تلاش آمریکا و ترامپ برای منزوی کردن ما، خوشبختانه این انزوا اتفاق نیفتاد. علاوه بر آن ما در عرصه بین المللی دشمن تراشی نکردیم و دوستانمان را بیشتر کردیم و بر اساس سیاستهای کلی ابلاغی مقام معظم رهبری هم در سطح منطقه و هم در سطح بینالملل تنشزدایی کردیم و مردم دیدند که دولت چهاردهم تلاش کرد دشمنان را کمتر و دوستان را بیشتر کند.
برغم اینکه اسرائیل چندین بار به ما حمله کرد و ما هم پاسخ دادیم، بعد از ترامپ موضوع مذاکره مطرح شد و ایران با آغوش باز به سمت مذاکره رفت. تلاش این بود که مذاکرات به نتیجه برسد، اما با شیطنت اسرائیل و چراغ سبز آمریکا رژیم صهیونیستی حمله را شروع کرد و زیر میز مذاکره زد که برخلاف عرف سیاسی بود. درحالی که دولت جمهوری اسلامی به دنبال تنشزدایی مسالمتآمیز با آمریکا بود، هم آمریکا و هم اسرائیل به ما حمله کردند و ما به دفاع از تمامیت ارضی کشورمان برخاستیم.
اگر بخواهیم دو دستاورد مهم ذکر کنیم یکی انسجام ملی است؛ این وفاق عامل شکست دشمن و درخواست آتشبس شد. مردم برغم اینکه ۵۰ درصد در انتخابات شرکت نکرده بودند و گلایههای شدیدی داشتند، حتی کسانی که در زندان بودند از تمامیت ارضی و نیروهای مدافع ایران حمایت کردند. ایرانیان خارج از کشور که بعضا مورد تبعیض واقع شده بودند نیز از ایران و تمامیت ارضی حمایت کردند و نقشه دشمن را که بدون شک این بود که بعد از حمله مردم به خیابانها بیایند، ناکام گذاشتند.
اگر در جامعه تنش ایجاد میکردیم و مثلا لایحه حجاب ابلاغ میشد و بخشی از زنان با آن موافق نبودند آیا این انسجام ایجاد میشد؟
آیا اگر در گزینشها خودی و غیرخودی میکردیم و خالصسازی میکردیم و گرایشهای سیاسی را از حاکمیت دور میکردیم، آیا مطمئن بودیم این انسجام شکل میگیرد؟
باید دائم مدنظر داشته باشیم که عامل موفقیت ما در مقابل دشمن وحدت و یکدلی همه ایرانیان بود، باید ایران را متعلق به همه ایرانیان بدانیم، بدون توجه به فکر، اندیشه، قوم، زبان و گرایشهای سیاسی شان، اگر این تفکر را احیا کنیم که همه ایرانیان در داخل و خارج به این سرزمین تعلق خاطر پیدا کنند، ایران محکمتر در مقابل دشمنانش خواهد ایستاد. شعار دکتر پزشکیان از ابتدا این بود که «به من رأی بدهید برای ایران»، تحقق این شعار در دفاع جانانه مردم از نیروهای مسلح در مقابل دشمن، عینیت پیدا کرد.
اگر انسجام داشته باشیم، چه بخواهیم مذاکره کنیم یا احیانا جنگی در پیش باشد، مقتدرانه دفاع خواهیم کرد، این انسجام بزرگترین پشتوانه ملی ما است. دولتها میآیند و میروند، آنچه ماندگار است ایران است. مردم باید بدانند در برابر دشمن همه فکر و ذکرمان باید ایران و مقابله با دشمن باشد.
یکی از چالشهایی که دولت چهاردهم با آن مواجه است مسئله ناترازی انرژی است، دولت برای رفع این مشکل چه برنامهای دارد؟
قائمپناه: مسئله ناترازیهای آب، برق و گاز از جمله مسائلی است که ما با آن مواجه شدیم و از گذشته وجود داشته است.
برخی میگویند این ناترازیها در گذشته وجود نداشته! مگر ما از اول پاییز ناترازی گاز نداشتیم؟! مگر در این سه ماه گاز زیادی مصرف کرده بودیم؟ یا برق زیادی مصرف کرده بودیم، واقعیت این است که ناترازی از گذشته شروع شده بود، اما در این دوره بیشتر بروز کرد و خودش را نشان داد مثل لیوانی که پر شده و قطره آخر را که میریزیم لبریز میشود، ما در لبه ناترازی و هشدار بودیم.
در مورد ناترازی آب مسئله این است که بارندگی کم بوده و این مربوط به چهل و چند سال گذشته است؛ تهران را گسترش دادیم بدون اینکه با تامین آب فکر کنیم. بارندگی کم شده، سدها کم آب شدهاند و تهران با مشکل آب مواجه شده است. چمن زیادی کاشتهایم، فقط در تهران به صدها هکتار چمن آب میدهیم! فضای سبز ایجاد کردهایم، اما فکر آب را نکردهایم!
صنعت آوردهایم بدون اینکه با تامین برق آن فکر کنیم، صنعت باید باشد ولی باید فکر برق آن را هم میکردیم. زمانی که ۷۰۰ میلیارد دلار فروش نفت داشتیم، آن زمان باید در حوزه تولید انرژی برق و گاز سرمایهگذاری میکردیم، در شرایطی که امروز در تحریم هستیم آیا ممکن است ظرف ۶ ماه ۲۰ هزار مگاوات برق تولید کنیم؟
اینکه برخی میگویند قبلا چرا ناترازی نبود، به این دلیل بود که برق بخشهای غیر خانگی را قطع میکردند، من خودم مطب داشتم روزی دو ساعت برق قطع میشد، منتها الان مسئله را بیان میکنیم و به آن شدت میدهیم تا مردم متوجه شوند.
چون نمیتوانیم گاز بیشتری تولید کنیم، بیشترین تلاش دکتر پزشکیان این است که از انرژیهای تجدیدپذیر استفاده کنیم. ۲ میلیارد دلار برای پنلهای خورشیدی چه در تولید داخل و چه واردات اختصاص دادیم تا بین ۵ تا ۱۰ هزار مگاوات برق از این طریق تولید شود که ۵ تا ۷ هزار مگاوات آن تقریبا قطعی است و به تدریج وارد مدار میشود. در نهاد ریاست جمهوری پنلهای خورشیدی در مجموعه سالن اجلاس سران نصب شده که حدود یک مگاوات برق تولید میکند و چراغهای دفتر رئیسجمهور هم خورشیدی شده است.
اینکه برق خانگی هم سهمیهبندی شده و قطع میشود به این خاطر است که همه خاموشیها برای صنعت نباشد و مردم متوجه شوند ناترازی واقعا وجود دارد و با صرفه جویی به رفع ناترازیها کمک کنند.
در گام دیگر قیمت برق را برای پرمصرفها افزایش دادیم تا تولید برق برای کارخانهها به صرفه باشد. به هر حال این ناترازی باید روزی اصلاح شود، بخشی از این مشکل با تولید حل میشود، بخشی دیگر منوط به بهینهسازی مصرف است. در تغییر قیمت این افزایش برای طبقات پایین کمتر، و برای پر مصرفها به شدت زیاد بوده است مثلا برای ویلایی که قبلا ۵۰۰ هزار تومان بابت برق پرداخت میکرد امروز اگر همان میزان مصرف را داشته باشد باید ۱۰ میلیون تومان پرداخت کند.
۲۰۰۰ مگاوات نیز با قطع تولید رمزارز به شبکه افزوده شد، بنابراین از یک طرف بخشی از ناترازی را با کاهش مصارف غیرضروری کم کردیم و از طرف دیگر با افزایش تولید، ولی کماکان ناترازی داریم. امیدواریم ظرف یکی دو سال آینده مشکل ناترازی را به صفر برسانیم و ناترازی برق را جبران کنیم.
بیشتر بخوانید:جلسه سران قوا به میزبانی رئیس جمهور
درمورد ناترازی آب، در حال انتقال آب از طالقان به تهران هستیم که الان به کرج رسیده، ولی تا کی میتوانیم با این روش ادامه دهیم، اگر همچنان بارندگی نشود و سد طالقان هم خالی شود مشکل آب را چگونه باید حل کنیم؟
۸۵ درصد، در بعضی جاها ۹۰ درصد آب ما صرف کشاورزی میشود، آیا در طول این چهل و چند سال نمیتوانستیم کشاورزی را بهینه کنیم و آب کمتری مصرف کنیم تا دچار کم آبی نشویم؟ سد میسازیم، آب را صرف محصولات آببر میکنیم، بعد کشاورزمان هم شاکی است که چرا محصولش فروش نمیرود و دولت محصولش را به قیمت تضمینی نمیخرد!.
آیا به اندازه فروشمان بازار برای این محصولات داریم؟ اگر بازار نداریم آیا باید آنها را به قیمت تضمینی بخریم؟ بخش کشاورزی باید برآورد داشته باشد که آیا محصولی که تولید میکند به اندازهای که سودآور باشد خریدار دارد، آب یک مقوله ملی است و متعلق به همه ملت است، قیمت آن هم باید قیمت واقعی باشد.
چهل و چند سال است نتوانستیم مسئله آب را مدیریت کنیم، به اتفاق رئیس جمهور به هر نقطه از کشور میرویم مهمترین مسئله همه کشور آب است هم در حوزه آب کشاورزی، هم آب شرب و مصرف خانگی، از ارومیه تا سیستان و بلوچستان مشکل آب شرب داریم که باید مدیریت میشد، آیا یک روزه میتوان مدیریت کرد؟
در زمینه گاز هم همین مشکل را داریم؛ به همه روستاهای کشور گاز دادیم، با کمبود مواجه شدیم و بیش از این نمیتوانیم تولید کنیم! برای نیروگاهها هم همین قدر انرژی داریم، اما کفایت نمیکند، چه باید کرد؟ آیا میشود ظرف ۶ ماه همه این مشکلات را حل کرد؟
درمورد بنزین امروز ۴ میلیارد دلار بنزین لیتری ۳۰ هزارتومان میخریم، ۱۰ هزار تومان هم هزینه میکنیم تا وارد شود و به پمپ بنزین برسد، این ۴۰ هزار تومان را لیتری ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ تومان میفروشیم، اما کسی بیشترین استفاده را میبرد که ماشین بیشتری دارد و بیشترین یارانه به او میرسد. البته بخشی از آن هم به خارج از کشور قاچاق میشود یعنی ما به همسایگانمان یارانه میدهیم!
کسی که یک خانه مثلا ۴۰۰ متری در تهران و ویلای چند صدمتری در لواسان با ۲۰۰۰ متر زیربنا دارد را با فردی در روستا که یک خانه ۱۰۰ متری در خراسان یا چابهار و زاهدان دارد مقایسه کنید، کدام یک بیشترین یارانه را میبرند؟ در گاز، برق، بنزین و حتی گازوئیل داستان به همین قرار است.
گازوئیل را لیتری ۳۰۰ تومان میفروشیم، در کشورهای همسایه گازوئیل را لیتری ۶۰ تا ۱۰۰ هزار تومان میفروشند، گازوئیل به کشورهای همسایه قاچاق میشود و درواقع ما به آنها یارانه میدهیم! بالاخره فلسفه قاچاق این است که کالا از جایی که ارزان است، به جایی که گران است و خریدار دارد قاچاق میشود.
البته باید جلوی این کار را بگیریم ولی زمینه انجام آن تفاوت قیمت است. اگر نرخهای ما با همسایگانمان یکی باشد این اتفاق نمیافتد. البته نمیخواهیم این کار را بکنیم، اگر قرار باشد قیمت حاملهای انرژی افزایش یابد حتما باید تمهیدات دیگری هم اندیشیده شود، که در این مورد باید اطلاعرسانی شود و ساز و کار خودش را دارد. اقشار آسیبپذیر و کارمندان باید از یارانهای که تقسیم میشود به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم بهره ببرند؛ بنابراین یکی از کارهای دولت شفاف کردن ناترازیها بوده است که در مرحله اول اطلاعرسانی میکنیم.
در مرحله دوم همان وعدهای که رئیس جمهور دادند استفاده از نظر نخبگان پیش گرفته شده است. کارگروههای مختلفی تشکیل شده، مثلا در زمینه کشاورزی کارگروههایی تشکیل شده که خود من حداقل در دو جلسه آن در موسسه رازی با حضور اساتید و دانشجویان دانشکده کشاورزی شرکت داشتهام، دستور کار این بوده که چه کنیم تا کشاورزی را اصلاح کنیم که آب کمتری مصرف شود.
به طور کلی اساتید دانشگاه هر از چندگاهی در هیأت دولت حاضر میشوند و گزارش میدهند. یکی از این موارد حضور رئیس و یکی از اساتید دانشگاه تهران بود که درباره طرحهای مربوط به آب توضیحاتی دادند که در سالهای پیش در این روندها توفیقی حاصل نشده و برای رسیدن به نتیجه چه باید بکنیم.
وقتی دکتر پزشکیان میگوید تهران را چه کنیم، میخواهد این پیام را به کارشناسان و برنامهریزان بدهد که منابع آب محدود است، و باید برنامه ریزی بکنیم که چگونه مصرف آب را در زمینه شرب و کشاورزی کاهش دهیم.
در زمینه برق هم همینطور است، دنیا هم همین کار را کرده است، برق را باید از خورشید بگیریم. پایدارترین و سالمترین برق به این روش به دست میآید. چین و اروپا همه از انرژی پاک استفاده میکنند و نهضتی برای استفاده از پنلهای خورشیدی و مزرعههای انرژی خورشیدی در کشور به راه افتاده است. این یکی از دستاوردهاست، اما آیا این باید ظرف دو ماه اتفاق بیافتد؟
یک مزرعه هزار مگاواتی را ظرف یکی دو روز که نمیشود راه انداخت، حداقل یکی دو سال باید زمین آن بررسی و آمادهسازی شود و تجهیزات وارد شود و فرآیندی طی شود. دکتر پزشکیان به صورت هفتگی موضوع پنلهای خورشیدی را شخصا دنبال میکند و هر کدام از اعضای دولت نیز به سهم خودمان این موضوع را پیگیری میکنیم و در زمینه همه ناترازیها به دنبال حل مسأله هستیم.
در قضیه حاملهای سوخت مثل بنزین و گازوئیل نیز در درجه اول تلاشمان این است که اقشار آسیبپذیر آسیب نبییند، نمونه آن پرداخت کالابرگ است که با وجود کمبود بودجه سعی میکنیم هر از چندگاهی حداقلهایی را به مردم بدهیم که بخشی از نیازهای اقشار آسیبپذیر رفع شود.
به هر حال این یک سال، سال شناخت و بررسی موضوعات بوده است و برای سالهای آینده برنامه ریزیهایی در حال انجام است.
در هفته دولت وزرا پنلهای خورشیدی را در استانهای مختلف افتتاح کردند، این نتیجه ۶ ماه بررسی درباره ناترازی انرژی در حوزه برق بوده است. به طور طبیعی وقتی ناترازی برق کم شود، خودبخود ناترازی گاز هم اصلاح میشود، که بخشی از آن با کاهش مصرف و بخشی با اصلاح قیمت هاست، و اینکه مشترکان پرمصرف جریمه شوند یا قیمت واقعی را پرداخت کنند. من پیشنهاد دادم این کار را از خود دولت شروع کنیم و نهادهای دولتی، حداقل ستادهای تهران، از این به بعد آرام آرام قیمت واقعی برق و گاز را پرداخت کنند.
هنوز برخی وعدههای رئیسجمهور به طور کامل محقق نشده، مثل موضوع فیلترینگ، برای این موارد چه اقداماتی در دستور کار دارید؟
قائمپناه: دولت پیگیر این موضوع است، فیلترینگ قطعا چیز خوبی نیست و طبق نظر سنجیهای انجام شده بین شصت تا هشتاد درصد مردم در کل کشور مخالف فیلترینگ هستند. اخیرا گزارشی که از نهادهای امنیتی گرفتیم حاکی از این بوده که یکی از عوامل نفوذ و جاسوسی در کشور فیلترشکنها بودهاند! به علاوه بنا بر برخی آمارها چندین همت مبلغی است که مردم بابت فیلترشکنها از جیب پرداخت میکنند.
قبل از جنگ اتفاقاتی درباره فیلترینگ افتاد ولی به دلیل جنگ متأسفانه ادامه پیدا نکرد. اما یقینا دولت تلاش میکند فیلترینگ با همدلی و تفاهم برداشته شود. شورای عالی فضای مجازی متشکل از افراد حقیقی و حقوقی است که قدرت فکری- سیاسی دارند، این افراد باید بپذیرند و باور کنند که فیلترشکنها مخرباند. وقتی فیلترشکن نصب میکنیم یعنی هیچ مانعی برای دیدن آن چیزهایی که فکر میکنیم بد هستند و بدآموزی دارند وجود ندارد، یعنی فیلترشکن عاملی است برای اینکه رسانه را رها کرده باشیم.
برخلاف این تصور که فیلترشکن میتواند مانعی برای محتوای مضر باشد، اینگونه نیست بلکه دقیقا نقطه مقابل آن است و عامل ورود دادههای مضرّ است. من با بسیاری از موافقان فیلترینگ گفتوگو کردم، واقعا هیچ منطقی برای اینکه من را قانع کند فیلترینگ خوب است ندارند، حداقل من باور کردم منطق قوی پشت آن نیست، نه از نظر امنیتی، نه از نظر نگرانیهایی که افراد متدین دارند که مطالب غیرمجاز پخش نشود. درصدی از این افراد از فیلترشکن استفاده نمیکنند، اما اکثریت مردم استفاده میکنند.
در زمانی که مشکل امنیتی داریم اینترنت را در همه جا قطع میکنند. اگر احساس کردیم دشمن از اینترنت سوءاستفاده میکند میتوان محدودیتهایی ایجاد کرد. مردم هم وقتی ببینند دشمن از اینترنت سوءاستفاده میکند و به حریم و کشورشان تجاوز کرده و این پدیده محملی برای جاسوسی است و دشمن از این طریق به اهداف نظامیاش میرسد، میپذیرند اینترنت برای مدت مشخصی محدود شود، ولی وقتی در صلح هستیم و مردم به کشورشان علاقه دارند چرا باید مردم را محرم ندانیم و فیلتر بگذاریم!
مثل این است که در ورودی خانه مردم پاسبان بگذاریم و فشار بیاوریم که چه کسی وارد شود، چه کسی نه! اگر اینگونه باشد شاید صاحبخانه میهمانش را از در دیگری وارد کند!
امیدواریم اعضای شورای عالی فضای مجازی این موضوع را بیشتر بررسی کنند و در جلسات آینده به رفع فیلتر از سکوهای فضای مجازی رأی مثبت دهند. رئیس جمهور پیگیر است که این اتفاق بیفتد، واتساپ رفع فیلتر شد اتفاق خاصی نیفتاد، امیدواریم تلگرام و اینستاگرام هم آزاد شود این خواسته مردم است و ماهم مطالبه مردم را دنبال میکنیم.
دکتر پزشکیان منادی وفاق بوده و نتیجه این وفاق را در جنگ ۱۲ روزه دیدیم مقام معظم رهبری هم از اتحاد مقدس نام بردند و بر ضرورت حفظ این اتحاد تأکید کردند. ایشان رئیسجمهور را فردی پرکار و پر تلاش معرفی کردند و بر ضرورت حمایت از ایشان و دولت تأکید کردند، به رغم همه اینها برخی این شعار را جدی نمیگیرند و حتی پا را فراتر گذاشته به تخریب رئیس جمهور و دولت میپردازند، و شاهدیم که مباحثی، چون عدم کفایت سیاسی مطرح شده، نظر شما در این باره چیست؟
قائم پناه: اولا مخالف باید آزاد باشد و ما به آزادی بیان احترام میگذاریم، ولی باید منافع ملی را هم مد نظر داشته باشیم. تصور من این است که برخی افراد منافع ملی را فدای اغراض سیاسی میکنند. اگر تابع ولایت هستیم وقتی رهبری میگویند وحدت و حمایت از رئیس جمهور، باید در رفتار کسی که به جای عمل به توصیههای رهبری کار دیگری میکند، تردید کرد. نمیخواهم تهمت بزنم، اما فکر میکنم برخی بلندگوی دشمن هستند، هر کس رهبری و مسئولان اجرایی کشور را تضعیف کند در زمین دشمن بازی میکند.
بالاخره ما در یک آتشبس ناقص و حتی پایینتر از آن در شرایط توقف جنگ هستیم، رئیس جمهور رئیس شورای امنیت ملی کشور است و رهبری ایشان را به عنوان رئیس شورای دفاع منصوب کردند، یعنی رهبری تأکید داشتن که ایشان هم رئیس امنیت و هم رئیس دفاع باشد. حال کدام عقل سلیم تصور میکند که ناتوان جلوه دادن ایشانبه نفع کشور است! یک زمان در یک محفل خصوصی با ارائه مستنداتی میگوید ایشان ضعیف است، اما یک زمانی در بلندگوها و در رسانه اعلام میکند، وقتی رهبری میگویند «توییت میزنند» یعنی دقیقا مشخص میکنند.
واقعیت این است که این خواسته دشمن است که مسئولان اجرایی کشور را متهم به بیکفایت کند. منظورشان از بیکفایتی چیست؟ دکتر پزشکیان در ۱۲ روز جنگ کجابود، آیا جز در میان مردم؟ یا در خیابان بود، یا در میان مردم در استان ها، یا در وزارتخانه ها، حتی به وزارتخانهای رفت که مسئولش آنجا نبود. او زیر موشک باران دشمن دفتر کارش را ترک نکرد.
آیا در این مدت کمبود مواد غذایی داشتیم؟ آیا با کمبود بنزین و گازوئیل مواجه بودیم؟ حمل و نقل دچار اشکال شد؟ از بنادر کالا به داخل کشور حمل نشد؟ برق، شبانه روز قطع بود؟ اگرچه خاموشیهایی داشتیم، اما محدود بود، برق داشتیم، گاز داشتیم، آب داشتیم، نان داشتیم، بالاخره اینها نتیجه مدیریت است اگر اینها بیکفایتی است پس باکفایتی کجاست؟
از طرفی پشتیبانی از نیروهای مسلح که بتوانند دشمن را وادار به آتش بس کنند، اگر موشکهای رزمندگان ما نبود آیا اسرائیل جنگ را رها میکرد و درخواست آتشبس میداد؟ آیا ترامپ به اسرائیل میگفت بس کنید؟ فهمیدند ما دست بالا را در مقابله با دشمن داریم.
به نظر من اینها صادقانه نیست، البته آنها آزادند حرف بزنند، حتی بعضی مواقع در عرصه داخلی این تخریبها محبوبیت ایجاد میکند، چون مردم افراد را میشناسند. در مورد رسانهها هم اینگونه است؛ تبلیغات آنها خیلی کمک کننده نیست، خیلی وقتها تبلیغ بعضی از رسانهها ضد تبلیغ است و تبلیغ و حمایت برخی افراد ضد حمایت خواهد بود و به ضرر اشخاص تمام میشود! بر علیه پزشکیان بیشترین تبلیغ را کردند نهایتا رأی آورد. ما هر ماه محبوبیت دکتر پزشکیان را رصد میکنیم، این حرفها برای کسی که دل گرو مهر ایران دارد تأثیری نداشته است.
شما با رئیسجمهور رفاقت دیرینه دارید، روحیات و اخلاق پزشکیان به دور از تشریفات و رسوم دست و پا گیر است، بفرمایید چه اتفاقی افتاد که آن قضیه معروف «جعفر ولکن» پیش آمد؟
قائمپناه: ما با دکتر پزشکیان از سال ۵۸ رفاقت داریم، روز به روز هم رفاقت ما بیشتر شده و الان هم به لحاظ کاری نزدیکتر شدیم. در روابط خصوصی یکدیگر را به اسم کوچک صدا میکنیم، دکتر پزشکیان به من میگوید «جعفر» و من به ایشان میگویم «آقا مسعود»؛ آن روز بحث این بود که کسی اصرار داشت قول پرداخت ۴ همت به ایشان بدهیم، من میخواستم بگویم نمیتوانیم وعده دروغ بدهیم و دکتر پزشکیان وعده دروغ نمیدهد، که ایشان گفتند «جعفر ول کن!» نه من نیاز به تملق ایشان دارم و نه دوستیمان نیاز به تملق دارد و نه من خیلی علاقمند هستم که جایگاه سیاسی داشته باشم.
دکتر پزشکیان شرح صدر زیادی دارند و با همه میتوانند کار کنند و تحملش فوق العاده است. صبور هستند. بارها برای من تعریف کرده است. صبر مثل سر است برای بدن. راجع به افراد معمولا قضاوت بد نمیکند. اگر بگویید فلانی بد است میگوید مستند بیاور. بدگویی را به هیچ وجه نمیپذیرد. به سختی آدمها را جایگزین میکند. معتقد است اگر مدیری اشتباه میکند او را عوض نکنیم، چون آن اشتباه را دیگر تکرار نمیکند.
هیچ تفاوتی بین او در سال ۵۸ با الان نمیبینم. فروتنتر و متواضعتر شده است. خودش است. اهل ریا نیست. پروتکلها را رعایت نمیکند، سرسخت است و اعتقادی ندارد. بعضیها فکر میکنند که دکتر پزشکیان حتما باید کت و شلوار بپوشد و اتوکشیده باشد. نمیتواند، سخت است.
بیشتر بخوانید:مهاجرانی: برنامهای برای تعطیلی کشور وجود ندارد
البته خیلی سعی میکند چارچوبها را رعایت کند ولی مطابق میلش نیست. دکتر پزشکیان هوش سرشاری دارد. اشعار زیادی از اقبال، رودکی، حافظ، مولوی و شهریار، حفظ است. چند روز پیش نیم ساعت برای من حیدربابا خواند و معنی کرد. دکتر پزشکیان ۷۰ساله است. در سفرهای استانی به او میگویم اعداد و ارقام این گونه است، فقط چند لحظه نگاه میکند و بعد پشت تریبون که میرود عدد را درست میگوید.
دکتر پزشکیان استراتژیست است، دورنما را میبیند. به خاطر همین است که نه وابستگی گروهی داشته، به تنهایی روی پای خود و با فکر و اندیشه خود آمده و الان هم در این جایگاه قرار گرفته است. این نگاه استراتژیک میخواهد که بدانی چه موقع حرف بزنی کجا موضع بگیری. در جمهوری اسلامی سخت است کاری کنی که هم از آن طرف مورد غضب قرار نگیری و هم از این طرف تأیید صلاحیت شوی. به موقع کنار مردم بوده و از حقوق آنها دفاع کرده و به موقع از حقوق اقوام در مجلس دفاع کرده است. به موقع به داد محرومان رسیده است. زمانی که نماینده مجلس بود اگر جایی سیل یا زلزله میآمد حتی اگر وظیفهاش نبود، میرفت.
با توجه به وضعیت اقتصادی کشور گرانیها و قیمت ارز، انتقادات به تیم اقتصادی دولت زیاد شده حتی در بین همفکران دولت، آیا بعد از گذشت یکسال تغییراتی در تیم اقتصادی دولت و استانداران در راه است؟
قائم پناه: این مشکلات ناشی از تورم است و تورم ریشه در کسری بودجه دارد، کسری بودجه نیز ناشی از حجم بزرگ دولت و یارانهها است. حدود هشتاد درصد بودجه عمومی کشور صرف هزینههای دولت میشود، دولتِ حجیم بزرگ و کم بازده. چه در بخش دولتی چه شرکتهای دولتی؛ کسری بودجه از عوامل مهم تورم است و تا این مسئله حل نشود مشکل تورم حل نمیشود.
یارانههای غیر هدفمند و غیر اصولی نیز از دیگر عوامل است. عوامل بین المللی و تحریمها هم سهم خودشان را دارند، سوء مدیریت و سوء اجرای ما نیز تأثیر دارد.
وزیر اقتصاد و تیم همکار ایشان تازه مستقر شده، قطعا تلاش خودش را خواهد کرد، نقدینگی زیاد در بازار هم از عوامل تورم است.
یکی از کارهای عمدهای که در نظر داریم ظرف ۳ سال آینده اجرایی کنیم کوچکسازی دولت است، که به مرور آن را اعلام میکنیم. اینکه دکتر پزشکیان میگوید چرا نهادهایی که کارایی ندارند و پاسخگو نیستند باید بودجه بگیرند، در همین راستا است.
یکی از راهها این است که بودجه دولت را کاهش دهیم و حجم دولت را کم کنیم. البته این کار بسیار سختی است که بودجه نهادهای ناکارآمد و غیر پاسخگو را حذف کنیم! برای کاهش حجم دولت دو راه داریم؛ اول باید بودجه را بر اساس عملکرد بدهیم، بودجهبندی باید عملیاتی باشد بر اساس عملیاتی که مفید و وظیفه هر دستگاهی است.
دوم پرداخت مبتنی بر عملکرد است، اگر میخواهیم دولت را اصلاح کنیم چارهای نداریم جز اینکه بر مبنای عملکرد پرداخت کنیم نه بر مبنای زمان، نظام روزمزدی باید به نظام کارمزدی تبدیل شود، یعنی به جای اینکه بر مبنای ساعات کار حقوق بدهیم، باید بر مبنای میزان کار و انجام وظایف محوله حقوق پرداخت کنیم.
مثل اینکه حقوق کارگر ساختمانی را بر اساس متراژ کار پرداخت میکنند، عملکردها باید بر اساس شاخصهای اینچنینی سنجیده شود. نظام دولتی باید تا آنجا که ممکن است به شیوه خصوصی اداره شود تا بتوانیم آن را کارآمد کنیم و اثر بخشی را بیشتر و بهره وری را افزایش دهیم.
امیدواریم با کمک اندیشمندان این کار را بتوانیم انجام دهیم. دکتر پزشکیان به دنبال اجماعسازی همه اندیشههای موجود در حاکمیت است که بتواند همه پروژههایش را در ناترازی، کوچکسازی دولت و سیاست خارجی به پیش ببرد.
منبع: ایرنا