جزئیات اجرای طرح ویژه مقابله با خودکشی در تهران
معاون اجتماعی بهزیستی استان تهران گفت: طرح ویژه پیشگیری از خودکشی بهصورت آزمایشی (پایلوت) به مدت یک سال در استان تهران اجرا میشود. در صورت اثبات اثرگذاری و کارایی، امکان گسترش و تعمیم این مدل به سراسر کشور وجود دارد.
علیرضا محمدی، معاون اجتماعی بهزیستی استان تهران پیرامون اجرای طرح ویژه پیشگیری از خودکشی در شهر تهران به ایلنا گفت: اجرای طرح تقریبا از ۵ ماه پیش شروع شده است و متولی اصلی پیشگیری و مداخله حوزه خودکشی وزارت بهداشت است، اما سازمان بهزیستی به عنوان متولی سلامت اجتماعی در کشور، رویکرد پیشگیری از آسیبهای اجتماعی به ویژه موضوع خودکشی را با توجه به اهمیتی که دارد، دنبال میکند. در این راستا سازمان بهزیستی، اورژانس اجتماعی با خط ۱۲۳ و همچنین خط ۱۴۸۰ صدای مشاور را در اختیار دارد.
وی گفت: مهمترین مجموعهای که داریم و خدمات روانشناختی را به مردم ارائه میدهیم خط اورژانس اجتماعی ۱۲۳ است که برخی تماس گیرنده ها، افکار و اقدام به خودکشی را داشتند.
وی افزود: با توجه به اینکه در این خط رشد تعداد تماسگیرندگانی که افکار خودکشی داشتند را مشاهده کردیم، بر آن آمدیم که برای افرادی که با ما تماس میگیرند خدمات اولیهای ارائه دهیم. سپس اینگونه دریافتیم که میتوان این خدمات را ویژهتر کرده و پیگیری مراقبتی جدیتری داشته باشیم.
او ادامه داد: به همین دلیل یک تیم مطالعاتی و پژوهشی تشکیل دادیم که در این تیم نایبرئیس انجمن خودکشی و آقای دکتر پیروی حضور داشتند؛ مراکز مشاوره متخصص این حوزه و همکاران ما در سازمان بهزیستی نیز شرکت کردند. در نهایت به مدلی در حوزه مداخلهٔ خودکشی دست یافتیم که بتوانیم خدماتمان را بر پایهٔ رویکرد مدیریت مورد مددکاری اجتماعی ارائه دهیم.
محمدی در ادامه خاطرنشان کرد: ما در این مدل، تماسگیرندگان و جامعه هدف قابل دسترسی را شناسایی کردهایم و تیم غربالگری را در ابتدای کار شکل دادهایم. پس از ارائه خدمات اولیه به مردم، با افرادی که افکار یا اقدامات خودکشی داشتهاند، مجدداً تماس میگیرند؛ در این مرحله، با استفاده از چکلیستهای تهیهشده، مصاحبه اولیه انجام میشود. سپس هر فرد به مدیر مربوطه ارجاع میگردد.
وی خاطرنشان کرد: مدیر نیز یک مددکار اجتماعی است که وظیفهٔ پیگیری و ارائه خدمات ویژه برای هر مورد ارجاعی را بر عهده دارد. این خدمات میتوانند در حوزههای اجتماعی، معیشتی، اقتصادی، هویتی و سایر مسائلی که ممکن است عوامل ایجاد افکار و اقدامات خودکشی باشند، ارائه شوند.
معاون بهزیستی استان تهران با بیان اینکه در این بخش، نظام ارجاعی تعریف کردهایم، گفت: یک نظام ارجاعی داخلی داریم که خدمات ارائهشده توسط سازمان بهزیستی به افراد را در بر میگیرد و یک نظام ارجاعی فراسازمانی که افراد را به دستگاههای دیگر که متولی یا مسئولیتهای اجتماعی مرتبط با این حوزه را بر عهده دارند، ارجاع میدهد.
به گفته وی برای این ارکان، یک بخش مهم از کار، ارائه خدمات روانپزشکی و روانشناسی است. خدمات روانپزشکی و روانشناسی را از داخل سازمان آغاز کردهایم. در استان تهران نزدیک به چهارصد مرکز مشاوره وجود دارد که از ظرفیت آنها بهرهبرداری میکنیم. از این مراکز پس از فراخوان، برخی انتخاب شده و آموزشهای ویژهای دریافت کردند. این مراکز مشاوره به عنوان متخصصین خدمات مشاوره، به افراد دارای افکار یا اقدام به خودکشی مراجعه میکنند و خدمات مورد نیاز را ارائه میدهند.
محمدی در ادامه توضیح داد: در این طرح، حداقل یک جلسه مشاوره روانپزشکی و پنج جلسه مشاوره روانشناختی برای فردی که افکار یا اقدام خودکشی داشته است و همچنین برای اعضای خانوادهاش ارائه میشود. نگرش ما در این برنامه بهصورت خانوادهمحور است؛ چرا که بر این باوریم در زمینهٔ خودکشی میتوان یادگیری اجتماعی را تقویت کرد و اعضای خانواده میتوانند نقش فعالتری در پیشگیری ایفا کنند. به همین دلیل، در شهرمان خدمات مورد نیاز را به این افراد و خانوادههایشان ارائه میدهیم.
وی با اشاره به اینکه در فاز عملیاتی، خدمات مددکاری اجتماعی اجرا میشود، گفت: در این مرحله، مراکز «زندگی مثبت» سازمان بهزیستی و مددکاران تحت آموزشهای ویژه قرار میگیرند. این مددکاران مسئول ارائهٔ خدمات مدیریت مورد به افراد دارای افکار یا اقدام خودکشی هستند.
به گفته معاون اجتماعی بهزیستی استان تهران، ساختار اجرایی طرح شامل دپارتمانهای مختلفی است: دپارتمان پژوهش، مسئول طراحی و توسعهی فعالیتها است و دپارتمان ارزیابی، وظیفهٔ ارزیابی عملکرد و اثربخشی برنامه را بر عهده دارد.
محمدی در پایان تأکید کرد: طرح بهصورت آزمایشی (پایلوت) به مدت یک سال در استان تهران اجرا میشود. در صورت اثبات اثرگذاری و کارایی، امکان گسترش و تعمیم این مدل به سراسر کشور وجود دارد.