چرا در ایران به اندازه ۱۲ کشور شرکت هواپیمایی داریم؟
در حالی که ایران با ۳۵ شرکت هواپیمایی رکورددار تعداد ایرلاینها در منطقه شده، معاون هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری ریشه این پراکندگی را نه در ولنگاری مجوزدهی، بلکه در تحریمها، ریسک سرمایهگذاری و نبود فاینانس و لیزورهای هوایی میداند؛ شرایطی که اجازه شکلگیری ایرلاینهای بزرگ و یکپارچه را نمیدهد.
سیدحمیدرضا صانعی معاون هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری درباره تعداد بالای ایرلاینها در کشور، اظهار کرد: شکلگیری سیستم هوانوردی در کشور یک شبه نبوده و در حملونقل هوایی یکی از اصلیترین پارامترها برای بروز این اتفاق (تاسیس ایرلاینهای متعدد در کشور) آن است که به هر حال محدودیتهای سرمایهگذاری و سرمایه دار بودن در کشور است.
وی ادامه داد: سرمایهداران به دلیل ریسکها و محدودیتهای ناشی از تحریمها نمیتوانند فعالیتها را گسترش دهند و ریسک افزایش مییابد. ضمن اینکه سرمایهگذاری هم در این وضعیت اقتصادی کار را سخت میکند و آورده اولیه که بتوانیم یک ایرلاین بزرگ را تاسیس کنیم، سختتر است.
صانعی با اشاره به نقش سیاستهای اقتصادی گفت: در برخی مقاطع شرایط اقتصادی کشور مزایایی را برای فعالان اقتصادی در نظر میگیرد و بهگونهای مردم و سرمایهگذاران را ترغیب میکند که خودشان از این مزایا بهرهمند شوند.
معاون هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری تأکید کرد: یکی از اصلیترین مؤلفههای توسعه صنعت هوانوردی در دنیا، نقش فاینانسورها و لیزورهاست. در بسیاری از کشورها از چین گرفته تا آمریکا، شرکتهایی وجود دارند که مالک تعداد زیادی هواپیما هستند و آنها را متناسب با نیاز کسبوکارها بهصورت “لیز خشک” یا “لیز تر”در اختیار ایرلاینها قرار میدهند.
در لیز خشک (Dry Lease) اجاره هواپیما بدون خدمه پروازی، تعمیر و بیمه بوده و فقط خود هواپیما تحویل ایرلاین میشود. این در حالی است که در لیز تر (Wet Lease) اجاره هواپیما همراه با خدمه پروازی، تعمیرات و بیمه است و ایرلاین فقط مسیر و فروش بلیت را مدیریت میکند.
صانعی افزود: شرکتهای هواپیمایی منطقه مانند ترکیشایر یا پگاسوس نیز غالباً مالک تمام ناوگان خود نیستند و از سرمایهگذاران و لیزورها استفاده میکنند، اما به دلیل محدودیتهای موجود در کشور، چنین امکانی برای ایرلاینهای ایرانی فراهم نیست.
وی گفت: فاینانسورها معمولاً با نرخ بهره بانکی بسیار پایین، حتی تا ۹۰ درصد هزینه خرید هواپیما را تأمین مالی میکنند و بازپرداخت وام از محل درآمد همان هواپیما انجام میشود، اما این روش به دلیل محدودیتها در کشور ما عملاً غیرممکن است.
وی تصریح کرد: در نتیجه سرمایهگذار ایرانی با وجود تمام مخاطرات، ناچار است بهصورت نقدی و با دور زدن محدودیتها، ناوگان هوایی تهیه کند؛ در حالی که در دنیا با ۵ میلیون دلار و کمک فاینانسور میتوان یک هواپیمای ۵۰ میلیون دلاری خرید، اما سرمایهگذار ایرانی همان هواپیمای ۵ میلیون دلاری را نیز با دشواری وارد کشور میکند.
چندی قبل رئیس کمیسیون عمران مجلس با اعلام اینکه در کشور ۳۵ ایرلاین داریم و ابراز تعجب بابت این تعداد شرکت هواپیمایی، گفت: کشورهای بزرگ دنیا ۲ تا ۳ شرکت هواپیمایی دارند، اما در کشور هر کسی با هر شغلی میآید و مجوز تاسیس ایرلاین دریافت میکند.