خوشبینی لاریجانی به آینده مذاکرات/ ترامپ ضربالأجل تعیین کرد
دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: روند مذاکرات در مرحله پیشین شاهد پیشرفت تدریجی بوده است. ایران هر زمان که مذاکرات واقعبینانه باشد، آمادگی ورود به آن را دارد و موضع تهران در دور نخست مثبت بوده است. همچنین مرحله بعدی ممکن است فرصتهایی برای کاهش تنش راهبردی یا دستکم بازآرایی سیاسی فراهم کند.
درحالیکه رفتوآمدهای دیپلماتیک میان مسقط، واشنگتن و پایتختهای منطقه شدت گرفته، دونالد ترامپ پس از دیدار تازهاش با بنیامین نتانیاهو، از احتمال دستیابی به توافق با ایران طی حدود یک ماه سخن گفت و بر ادامه مذاکرات تاکید کرد. همزمان، نتانیاهو با تردید نسبت به نتیجه گفتوگوها، خواستار گنجاندن مسائل موشکی و منطقهای در مذاکرات شد.
به گزارش دنیای اقتصاد، در سوی دیگر، سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به عمان و قطر و تاکید بر واقعبینانه بودن گفتوگوها و غیرقابلمذاکره بودن توان موشکی، نشان از ترجیح مسیر دیپلماتیک، در کنار تداوم فشار، دارد.
در همین ارتباط، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که چهارشنبه گذشته دیداری با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل داشت، در سخنانی اعلام کرد که تا هر زمانی که بخواهد، به مذاکره با ایرانیان ادامه خواهد داد. ترامپ درخصوص بازه زمانی توافق احتمالی با ایران نیز گفت: «به گمانم طی یک ماه آینده… یک همچین چیزی. باید سریع رخ دهد. آنها باید بسیار سریع موافقت کنند.»
ترامپ در پاسخ به سوال خبرنگاری که درباره اهداف بنیامین نتانیاهو از توقف مذاکرات میان ایران و آمریکا سوال میکرد، با تکذیب اینکه نتانیاهو چنین درخواستی را مطرح کرده گفت: «ما دراینباره صحبت نکردیم. من تا زمانی که دوست داشته باشم به مذاکره با ایرانیان ادامه میدهم.»
وی افزود: «خواهیم دید که به توافق خواهیم رسید یا نه. اگر نرسیم، به فاز دوم خواهیم رفت.»
ترامپ در ادامه مدعی شد که «فاز دوم» برای ایرانیان سخت خواهد بود و ادعا کرد که «من به دنبال آن نیستم». رئیسجمهور آمریکا بار دیگر با تاکید بر لزوم توافق با ایران مدعی شد: «ما باید به توافق برسیم وگرنه خیلی ناگوار خواهد شد.»
وی در ادامه ادعا کرد: «ما باید به توافق برسیم. آنها باید بار اول توافق میکردند. در عوض آنها چکش نیمهشب را دریافت کردند. اگر ایران توافق نکند، این برای آنها بسیار ناگوار خواهد شد.»
ترامپ همچنین تاکید کرد که دیدار بسیار خوبی با نتانیاهو داشته است. ترامپ در پایان دیدار سهساعته با نتانیاهو در شبکه اجتماعی خود نوشت: «هیچ نتیجه قطعی حاصل نشد جز اینکه من اصرار داشتم مذاکرات با ایران ادامه یابد.»
در دیدار چهارشنبهشب نتانیاهو و ترامپ در کاخ سفید، رئیسجمهور آمریکا گفت که اصرار دارد مذاکرات با ایران ادامه یابد، اما هشدار داد که اگر توافق هستهای حاصل نشود، ممکن است علیه تهران اقدام کند. این دیدار در حالی صورت گرفت که تنش در خاورمیانه همچنان رو به افزایش است و مذاکرات بر سر مهار برنامه هستهای ایران شدت گرفته است.
این سفر بنیامین نتانیاهو به آمریکا ششمین سفر او از زمان بازگشت دونالد ترامپ به قدرت است که بیش از سفر هر رهبر دیگر جهان به آمریکا در طول این دوره بوده است. نخستوزیر اسرائیل ابتدا پس از ورود به واشنگتن در روز سهشنبه، با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه و جرد کوشنر، داماد ترامپ دیدار کرد. به گفته دفتر نخستوزیر اسرائیل، در این دیدار آنها «در مورد دور اول مذاکرات جمعه گذشته با ایران، با بنیامین نتانیاهو صحبت کردند».
همچنین نتانیاهو روز پنجشنبه در سخنانی پیش از ترک واشنگتن، با ابراز تردید نسبت به حصول توافق میان ایران و آمریکا مدعی شد که هرگونه توافق احتمالی میان دو کشور باید مسائل فراهستهای را شامل شود. به نوشته خبرنگار پایگاه خبری «اکسیوس»، نتانیاهو ادعا کرد: «گفتوگوها چندین موضوع را در بر گرفت اما تمرکز اصلی بر مذاکرات با ایران بود. رئیسجمهور معتقد است که ایرانیها اکنون فهمیدهاند با چه کسی طرف هستند.»
وی مدعی شد که «شرایطی که ترامپ برای ایران تعیین میکند» و همچنین «درک اینکه دفعه قبل باعدم حصول توافق، اشتباه کردند» باعث خواهد شد که ایران به پذیرش شرایطی سوق داده شود که یک توافق خوب را ممکن سازد.
نخستوزیر رژیم صهیونیستی با ابراز تردید خود نسبت به امکان دستیابی توافق با ایران مدعی شد: «من با این حال تصریح کردم که اگر توافقی حاصل شود، باید شامل مفادی باشد که برای ما و کل جامعه بینالمللی اهمیت دارد.» نتانیاهو در ادامه خواستار آن شد که مذاکرات ایران و آمریکا به جز مساله هستهای، مساله «موشکهای بالستیک» و همچنین آنچه «گروههای نیابتی ایران در منطقه» خوانده شد را نیز شامل شود.
ناوگان نظامی، یک بلوف است
این در حالی است که روز گذشته جیمز جفری، سفیر پیشین آمریکا در ترکیه و نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه در دوره اول ترامپ، در نشستی که اندیشکده SETA برگزار کرد گفت: «باور کنید ترامپ به دنبال نوعی توافق هستهای با ایرانیهاست تا آن را پیروزی اعلام کند و فعلا برنامه هستهای را مدیریت خواهد کرد؛ برنامهای که بیشتر آن همچنان زیر زمین است.» وقتی از او پرسیده شد آیا توافق از راه دیپلماتیک حاصل میشود یا پس از اقدام نظامی، پاسخ داد: «دیپلماتیک.» او افزود: «تقریبا مطمئنم این ناوگان نظامی یک بلوف است.»
شرط مثبت بودن مذاکرات
ادعاهای نتانیاهو در حالی مطرح میشود که علی شمخانی، دبیر شورای عالی دفاع ایران، در گفتوگو با الجزیره تاکید کرد که اگر مذاکرات واقعبینانه و بدون خواستههای بیش از حد باشد، میتواند به سمت مثبتی پیش برود و منافع همه را محقق کند.
دبیر شورای عالی دفاع ایران در این مصاحبه همچنین تصریح کرد: «توانمندیهای موشکی ما در خطوط قرمز ما قرار دارند و قابل مذاکره نیستند.» وی ادامه داد: «رژیم صهیونیستی بدون حمایت مستقیم واشنگتن نمیتواند هیچ اقدامی انجام دهد.»
شمخانی با بیان اینکه ما به هر ماجراجویی که ایران را هدف قرار دهد، قوی، قاطع و مناسب پاسخ خواهیم داد، افزود: «سطح آمادگی نظامی بالاست و هزینه هرگونه محاسبه اشتباه توسط هر طرفی بالا خواهد بود.»
وی افزود: «اجتناب از هرگونه اقدامی که بر ثبات و امنیت منطقه تاثیر بگذارد، مسیر منطقی برای همه طرفهاست.» به گفته شمخانی اقدامات دیپلماتیک در منطقه با هدف تقویت گزینه سیاسی و کاهش تنش انجام میشود. وضعیت امنیتی منطقه پیچیدهتر شده و نیاز به سازوکارهای هماهنگی ویژه دارد.
نامهای به طرف آمریکایی نداشتیم
در تحولی دیگر علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی که روز سهشنبه به عمان رفت و سپس راهی قطر شد، در گفتوگویی درباره اینکه آیا زمان دور بعدی مذاکرات مشخص شده است یا خیر، گفت: «زمان دور بعدی مذاکرات هنوز مشخص نشده است اما هر دو طرف مایل هستند که مذاکرات ادامه پیدا بکند. ولی باید مشورتهای خود را در پایتختها بکنند که مذاکرات با نتیجه همراه باشد و انشاءالله پیش خواهد رفت.»
لاریجانی در پاسخ به سوالی در مورد اینکه آیا پیامی از طرف شما به طرف آمریکایی منتقل شده است، گفت: «خیر، ما نامهای به طرف آمریکایی نداشتیم. ولی دوستان عمانی مطالبی از قول آنها نوشته بودند و به ما دادند تا در تهران پیگیری کنیم و مورد بررسی قرار دهیم.»
آمریکا واقعبینانهتر شده است
همچنین لاریجانی در گفتوگو با تلویزیون عمان درباره مذاکرات ایران و آمریکا که به میزبانی مسقط برگزار شد، گفت که روند مذاکرات در مرحله پیشین شاهد پیشرفت تدریجی بوده است. او تاکید کرد ایران هر زمان که مذاکرات واقعبینانه باشد، آمادگی ورود به آن را دارد و موضع تهران در دور نخست مثبت بوده است. به گفته وی، مرحله بعدی ممکن است فرصتهایی برای کاهش تنش راهبردی یا دستکم بازآرایی سیاسی فراهم کند که به نتایج گفتوگو بستگی دارد.
او در ارزیابی سیاست کنونی آمریکا در قبال ایران گفت چارچوب سنتی که واشنگتن در آن عمل میکرد واقعبینانهتر شده است. وی افزود آمریکا پیشتر پرونده هستهای را با مسائل نظامی و موشکی پیوند میزد، اما اکنون تمرکز بر پرونده هستهای محدود شده و این رویکردی عقلانی است. همزمان با این اخبار شاهد اظهارنظرهایی از داخل آمریکا پیرامون مذاکرات هستهای نیز بودیم. روز پنجشنبه وزیر خزانهداری آمریکا از احتمال دستیابی به توافق با ایران خبر داد و در عین حال مدعی شد که «فشار حداکثری» علیه ایران ادامه دارد. اسکات بسنت در سخنانی مدعی شد: «دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پذیرای تمامی گزینهها در قبال ایران است.»
همچنین جیدی ونس، معاون دونالد ترامپ، اواخر هفته گذشته در اظهاراتی تاکید داشت که واشنگتن به رایزنیها با ایران برای حصول «نتایج خوب» ادامه خواهد داد.
ونس در ویدئویی که توسط «فاکس نیوز» منتشر شده است، در پاسخ به این سوال که آیا مذاکرات دیپلماتیک با ایران موفقیتآمیز خواهد بود یا نه، گفت: «چیزی که رئیسجمهور به کلیه تیم ارشد خود گفته این است که ما باید به توافقی برسیم که اطمینان حاصل کند ایرانیان به سلاح هستهای دست پیدا نخواهند کرد.»
واشنگتن آماده سازش است
از دیگر سو هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، روز پنجشنبه به فایننشال تایمز گفت که واشنگتن آماده سازش با ایران در مورد غنیسازی اورانیوم است. به گزارش ایسنا، فیدان به فایننشال تایمز گفت: «این مثبت است که آمریکاییها تمایل دارند غنیسازی ایران را در محدودههای مشخصشده بپذیرند. ایرانیها هم میدانند باید با آمریکاییها به توافق برسند، و آمریکاییها هم میدانند که ایرانیها محدودههای خاصی دارند.»
وزیر امور خارجه ترکیه درعین حال خاطرنشان کرد که اگر ایالات متحده «بر رسیدگی همزمان به همه مسائل پافشاری کند»، «نتیجه ممکن است جنگ دیگری در منطقه باشد».
از سوی دیگر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA)، روز پنجشنبه در گفتوگو با روزنامه «فایننشال تایمز» گفت: «تطبیق برای ما به معنای دسترسی کامل به بازرسی است. ایران میتواند اورانیوم را غنیسازی کند، اما مقدار پیش رو در رژیم انپیتی این است که آنها میتوانند این کار را انجام دهند، اما باید به من دسترسی بدهید تا بتوانم تا آخرین گِرَم آن را بررسی کنم، اینکه مهروموم شده و به چیز دیگری تبدیل نشده است.»