رهبر کارتل مکزیک چطور گیر افتاد؟/ پای یک زن در میان است
سرنخی درباره روابط عاشقانه نِمِسیو اوسگرا، قاچاقچی مواد مخدر، به نیروهای امنیتی کمک کرد تا مخفیگاه او را شناسایی کنند.
رویترز نوشت: مقامات مکزیکی روز دوشنبه اعلام کردند که سرنخی درباره روابط عاشقانه نِمِسیو اوسگرا، قاچاقچی مواد مخدر، به نیروهای امنیتی کمک کرد تا مخفیگاه او را در شهری کوچک در ایالت خالیسکو شناسایی کنند؛ جایی که او کشته شد. این نخستین روایت رسمی از کمینی است که موجی از خشونت را در بخشهای وسیعی از مکزیک به دنبال داشت.
به گفته مقامات، دستکم ۶۲ نفر در یورش بامداد یکشنبه به اوسگرا، معروف به «ال منچو»، و خشونتهای پس از آن کشته شدند؛ از جمله ۲۵ عضو گارد ملی (پلیس نظامی) و ۳۴ عضو مظنون باندهای تبهکار. وفاداران کارتل با برپایی ۸۵ مانع جادهای در بیش از دوازده ایالت، خودروها را به آتش کشیدند.
رئیسجمهور کلودیا شینبائوم بامداد دوشنبه گفت اوضاع در حال عادی شدن است و موانع جادهای تحت کنترل درآمدهاند.
با این حال، مکزیک با اعزام دو هزار نیرو امنیتی به خالیسکو — پایگاه اصلی کارتل بدنام «نسل نو خالیسکو» (CJNG) تحت رهبری اوسگرا — تدابیر امنیتی را تشدید کرد. مکزیکیها و همچنین گردشگران در شهرهای ساحلی مشهور این ایالت از گسترش سریع خشونت به نقاط مختلف کشور ابراز نگرانی کردند.
مرگ اوسگرا ضربهای به CJNG، یک شبکه جنایی بسیار متنوع، محسوب میشود و برای دولت مکزیک پس از فشارهای رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، جهت مقابله شدیدتر با کارتلها یک پیروزی به شمار میآید. با این حال، این پیروزی ممکن است به خشونتهای بیشتری در کشوری منجر شود که سالهاست با قتلها و ناپدیدشدنهای مرتبط با جرایم سازمانیافته دستوپنجه نرم میکند.
فابیولا کورتس، معلمی در مکزیکوسیتی، گفت: «متأسفانه این نخستین بار نیست که چنین چیزی را تجربه میکنیم، اما این بار نگرانکنندهتر به نظر میرسد چون جانشینی برای این کارتلها وجود ندارد. امیدواریم رئیسجمهور واقعاً برای ما کاری انجام دهد و از ما محافظت کند، چون واقعاً ترس در خیابانها همهجا هست.»
اوسگرا، تحت تعقیبترین رهبر کارتل در مکزیک، مغز متفکر کارتل قدرتمند نسل نو خالیسکو و رقیب کارتل بدنام سینالوآ بود. ایالات متحده برای اطلاعاتی که به دستگیری او منجر شود، ۱۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرده بود.
آمریکا اطلاعاتی برای تعیین دقیق محل این مجموعه در شهر تاپالپا ارائه کرد، جایی که مقامات مکزیکی رئیس کارتل را یافتند؛ اما مقامهای مکزیکی تأکید کردند که هدایت عملیات بر عهده خودشان بوده است.
شینبائوم گفت: «هیچ مشارکتی از سوی نیروهای آمریکایی در این عملیات وجود نداشت. آنچه بود، تبادل اطلاعات بود.»
عملیات نظامی به موج تلافیجویانه خشونت انجامید
بر اساس اعلام وزارت دفاع مکزیک، اوسگرا پس از زخمی شدن در جریان عملیات نیروهای ویژه در منطقهای جنگلی در خارج از شهر تاپالپا در ایالت غربی خالیسکو، در داخل بالگرد جان باخت.
ریکاردو ترویا، وزیر دفاع، گفت اطلاعاتی که از سوی فرد مورد اعتماد یکی از شرکای عاشقانه اوسگرا ارائه شد، به مقامات کمک کرد تا به سرعت برای یورش روز بعد به محل اقامت او برنامهریزی کنند.
در جریان این یورش، افراد مسلح اوسگرا به سوی نیروهای امنیتی آتش گشودند و درگیری به مجموعهای از کلبهها در منطقهای جنگلی کشیده شد؛ جایی که او به همراه دو محافظش زخمی شد. این سه نفر با بالگرد به مکزیکوسیتی منتقل شدند اما جان خود را از دست دادند.
ترویا در نشست خبری روزانه رئیسجمهور با بغض گفت: «متأسفانه آنها در مسیر جان باختند.» او به خانواده افسرانی که کشته شدند تسلیت گفت.
به گفته مقامات، در محل یورش تفنگهای مجهز به نارنجکانداز، راکتانداز و گلولههای خمپاره کشف شد.
دادستانی کل مکزیک اعلام کرد در ۱۴ ایالت — تقریباً نیمی از کشور — در حال انجام اقدامات قضایی است. عمر گارسیا هارفوچ، وزیر امنیت، نیز گفت دستکم ۷۰ نفر در هفت ایالت بازداشت شدهاند.
در طول روز یکشنبه، اعضای مظنون کارتل در اعتراض به کشته شدن اوسگرا خودروها و کسبوکارها را به آتش کشیدند، جادهها را مسدود کردند و رفتوآمد را مختل کردند.
به گفته وزارت دفاع، حملات در خالیسکو توسط دست راست اوسگرا و رئیس مالی ارشد او معروف به «ال تولی» سازماندهی شده بود که او نیز در درگیری با نیروهای امنیتی هنگام تلاش برای بازداشتش کشته شد.
به گفته ترویا، این عضو کارتل برای کشتن نیروهای نظامی ۲۰ هزار پزو (۱۱۶۰ دلار) جایزه تعیین کرده بود.
گارسیا افزود که مقامات به دقت واکنش یا تجدید ساختار احتمالی در داخل کارتل را که میتواند به خشونتهای بیشتری منجر شود، زیر نظر دارند. او گفت: «هماکنون نظارت مشخصی بر چندین رهبر این سازمان جنایی وجود دارد.»
تأثیر فوری بر گردشگری
ناآرامیها باعث شد شرکتهای هواپیمایی پروازهای روز یکشنبه را لغو کنند و صبح دوشنبه سهام شرکت هواپیمایی ولاریس و اپراتورهای فرودگاهی GAP و ASUR بیش از ۴ درصد کاهش یافت. آئرومکزیکو اعلام کرد به تدریج پروازهای خود را از سر میگیرد. ایر کانادا نیز گفت پروازها به مقصد اقامتگاه ساحلی محبوب پوئرتو وایارتا را از سهشنبه و به مقصد شهر گوادالاخارا، مرکز ایالت خالیسکو، از چهارشنبه از سر خواهد گرفت.
رایان دیویس، یکی از گردشگران خارجی در پوئرتو وایارتا، از خشونتهای روز یکشنبه شوکه شده بود. او گفت: «سوررئال بود، چون داشتیم به سمت فرودگاه میرفتیم و مجبور بودیم از کنار خودروهای سوخته در وسط خیابان عبور کنیم.»
شرکت نفت دولتی پمکس اعلام کرد عملیاتش به طور عادی ادامه دارد و تأمین سوخت در سراسر کشور تضمین شده است؛ این در حالی است که ویدئوهای تأییدنشدهای از درگیری و تیراندازی شدید در یک جایگاه سوخت پمکس منتشر شده بود. شرکت فمسا، که فروشگاههای زنجیرهای اوکسو را اداره میکند، از بیش از ۲۰۰ حادثه در فروشگاهها و پمپبنزینهای خود خبر داد.
کیمبرلی اسپرفختر، اقتصاددان بازارهای نوظهور در مؤسسه کپیتال اکونومیکس، گفت تأثیر فوری این رویدادها متوجه گردشگری خواهد بود، اما اگر ناآرامیها ادامه یابد، میتواند تولید تجهیزات الکترونیکی و نیمهرساناها در خالیسکو را نیز به خطر اندازد.
خالیسکو علاوه بر تولید محصولات الکترونیکی، قطب کشاورزی برای محصولاتی چون تخممرغ، انواع توت و آووکادو است و زادگاه و یکی از بزرگترین تولیدکنندگان تکیلا به شمار میآید.
او افزود: «فراتر از پیامدهای کلان اقتصادی، این کشتن نشان میدهد که دولت مکزیک در آستانه بازبینی توافق تجاری USMCA در سال جاری، هر آنچه میتواند برای راضی کردن دولت ترامپ انجام میدهد.»
با این حال، صبح دوشنبه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از مکزیک خواست تلاشهای خود علیه کارتلهای مواد مخدر را بیشتر افزایش دهد. او در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «مکزیک باید تلاش خود علیه کارتلها و مواد مخدر را افزایش دهد!»
در حالی که آمریکا مکزیک را برای اقدام بیشتر علیه قاچاق مواد مخدر تحت فشار گذاشته، مقامات مکزیکی نیز مدتهاست از آمریکا خواستهاند اقدامات بیشتری برای محدود کردن فروش غیرقانونی سلاح انجام دهد؛ سلاحهایی که زرادخانههای گسترده و مرگبار کارتلهای فعال در خاک مکزیک را تقویت میکند. طبق دادههای دولت آمریکا، حدود ۷۰ درصد از سلاحهای غیرقانونی ردیابیشده در مکزیک از ایالات متحده منشأ گرفتهاند.