شورای موقت رهبری می‌تواند رهبر جدید انتخاب کند؟

عباس شیری، رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران با رد برخی گمانه‌زنی‌ها درباره نقش شورای موقت رهبری در انتخاب رهبر جدید، توضیحاتی درباره سازوکارهای قانون اساسی در دوره گذار رهبری ارائه کرد.

به گزارش اکوایران، عباس شیری تأکید کرد: برخی مطرح می‌کنند که شورای موقت رهبری می‌تواند رهبر جدید را انتخاب کند، اما این برداشت «به هیچ‌وجه» صحیح نیست.

به گفته شیری، مطابق قانون اساسی، انتخاب رهبر صرفاً در صلاحیت مجلس خبرگان رهبری است و هیچ نهاد دیگری چنین اختیاری ندارد. 

شیری با اشاره به ترکیب شورای موقت رهبری گفت: طبق قانون اساسی، این شورا از رئیس‌جمهور، رئیس قوه قضاییه و یکی از فقهای شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام تشکیل می‌شود. دلیل این ترکیب نیز آن است که حداقل دو عضو شورا باید مجتهد باشند تا تصمیمات شورا از پشتوانه فقهی برخوردار باشد و ترکیب آن از اکثریت غیر فقیه خارج نشود. 

او افزود: شورای موقت رهبری نهادی کاملاً گذراست و فقط تا زمان انتخاب رهبر جدید فعالیت می‌کند. قانون اساسی برای این دوره زمان مشخصی تعیین نکرده و ممکن است این وضعیت یک ماه، چند ماه یا حتی بیشتر طول بکشد. به گفته او، تنها مرجع تفسیر قانون اساسی شورای نگهبان است، اما حتی این شورا نیز نمی‌تواند برای مفهوم «موقت» زمان مشخصی تعیین کند، زیرا ملاک پایان کار شورا صرفاً انتخاب رهبر جدید است. 

رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ادامه داد: وظایف این شورا محدود به انجام اختیارات رهبری است که در اصل ۱۱۰ قانون اساسی ذکر شده و شامل تعیین رهبر آینده نمی‌شود. او تأکید کرد که حتی خود رهبر نیز اختیار تعیین جانشین را ندارد و این مسئولیت منحصراً بر عهده مجلس خبرگان است. 

شیری درباره اختیارات نظامی شورا نیز توضیح داد: در دوره فقدان رهبر، تمام وظایف فرماندهی کل نیروهای مسلح به شورای موقت منتقل می‌شود و این موضوع ارتباطی با شرایط جنگ یا صلح ندارد. بنابراین اعلام جنگ یا صلح، بسیج نیروها، و نیز نصب و عزل فرماندهان عالی‌رتبه نظامی و انتظامی در این دوره بر عهده همین شورا خواهد بود. 

او افزود: بر همین اساس، در صورت نیاز، شورای موقت می‌تواند فرمانده کل سپاه یا سایر مقامات عالی نظامی را منصوب کرده و احکام مربوطه را صادر کند؛ زیرا تمامی اختیارات مصرح رهبری در قانون اساسی به‌طور موقت به این هیئت منتقل می‌شود. 

شیری در پایان درباره روند انتخاب رهبر گفت: مجلس خبرگان رهبری تشکیل جلسه می‌دهد و پس از بررسی، رهبر جدید را انتخاب و معرفی می‌کند. این فرآیند کاملاً مستقل است و هیچ نهاد دیگری در آن نقش یا دخالتی ندارد. به گفته او، تعیین رهبر یا شورای رهبری جدید «منحصراً» در صلاحیت مجلس خبرگان رهبری است.