به گزارش اخبار جدید به نقل از همشهری آنلاین، به نقل از عصر ایران: آیا بلندترین نقطه از مرکز زمین همان اورست مشهور است یا قلهای دیگر در جهان این افتخار را دارد که به فضا نزدیکتر باشد؟
کوه اورست همواره به عنوان بلندترین قله جهان از سطح دریا شناخته میشود و شهرت جهانی دارد، اما معیارهای متفاوتی برای اندازهگیری ارتفاع و فاصله از مرکز کره زمین وجود دارد. با وجود ارتفاع خیرهکننده قله اورست در هیمالیا، این عنوان همیشه به معنای دورترین نقطه از مرکز سیاره نیست.
در واقع، یک آتشفشان خاموش در کشور اکوادور، به دلیل شکل خاص زمین، از لحاظ فاصله با مرکز سیاره، رکورددار است. این واقعیت علمی، پرسشهای جذابی درباره نحوه اندازهگیری و تعریف «بلندترین نقطه» مطرح میکند.
چرا چیمبورازو از اورست به مرکز زمین دورتر است؟
قله اورست با ارتفاع رسمی ۸۸۴۸.۸۶ متر از سطح دریا، بالاترین نقطه از سطح آبهای آزاد محسوب میشود. با این حال، بلندترین نقطه از مرکز زمین این افتخار به آتشفشان چیمبورازو (Chimborazo) در رشتهکوههای آند اکوادور تعلق دارد.
قله چیمبورازو حدود ۶۲۶۸ متر از سطح دریا ارتفاع دارد که تقریباً ۲۵۸۰ متر از اورست پایینتر است. علت این تفاوت، شکل کروی کامل نبودن زمین است.
زمین به دلیل چرخش خود، در ناحیه خط استوا دچار تحدب یا برآمدگی شده است. به همین دلیل، نقاط واقع در استوا از مرکز زمین فاصله بیشتری دارند تا نقاطی با ارتفاع مشابه در نزدیکی قطبین؛ به عنوان مثال، سطح دریا در استوا حدود ۲۱ کیلومتر از سطح دریا در قطبین، از مرکز زمین دورتر است.
چیمبورازو در حدود ۱.۵ درجه جنوب خط استوا قرار دارد، در حالی که اورست تقریباً در ۲۸ درجه شمال خط استوا واقع شده است. این برآمدگی استوایی باعث میشود که قله چیمبورازو با وجود ارتفاع کمتر از سطح دریا، از مرکز زمین دورتر باشد.
بر اساس اندازهگیریها، قله چیمبورازو حدود ۶۳۸۴.۴ کیلومتر از مرکز زمین فاصله دارد، در حالی که این فاصله برای اورست ۶۳۸۲.۳ کیلومتر است. بنابراین، چیمبورازو حدود ۲.۱ کیلومتر از اورست به مرکز زمین دورتر است.
این تفاوت عمده نه به خاطر ارتفاع خود کوه، بلکه به دلیل موقعیت جغرافیایی آن در نزدیکی برآمدگی استوایی زمین است.
تعریف نزدیکترین نقطه به فضا
این حقیقت که چیمبورازو دورترین نقطه از مرکز زمین است، اغلب با این ادعا همراه میشود که ایستادن بر روی این آتشفشان شما را به فضا نزدیکتر میکند.
این گزاره تنها تحت یک تعریف خاص از «فضا» قابل دفاع است. اگر منظور از فضا، فاصله از مرکز سیاره باشد، پس بله، قله چیمبورازو دورترین بخش از سطح جامد زمین است. در این صورت، خطی که مستقیم از هسته زمین به بیرون کشیده میشود، با بیشترین شعاع از سطح زمین در این نقطه خارج میشود.
اما اگر فضا به عنوان یک ارتفاع مشخص از سطح دریا تعریف شود که یک قرارداد رایجتر است، در آن صورت قله اورست به دلیل قرار گرفتن ۲۵۸۰ متر بالاتر از سطح دریا، به فضا نزدیکتر خواهد بود.
هر دو گزاره درست هستند، اما به سوالات متفاوتی پاسخ میدهند. به بیان دقیقتر، قله چیمبورازو دورترین نقطه از مرکز هندسی کره زمین بر روی سطح جامد آن است؛ این یک گزاره درباره شعاع است، نه ارتفاع یا اتمسفر.
کشفیات مربوط به شکل کروی زمین، نتیجه تلاشهای علمی طولانی بوده است. هیئت اعزامی ژئودزیک فرانسه در دهههای ۱۷۳۰ و ۱۷۴۰ در منطقه اطراف چیمبورازو به اندازهگیری مشغول شد تا تحدب زمین در استوا را تأیید کند.
این همان برآمدگی است که اکنون دلیل اصلی شهرت چیمبورازو است. برای مدتی، چیمبورازو به عنوان بلندترین کوه زمین شناخته میشد تا اینکه در دهه ۱۸۳۰، نقشهبرداری بزرگ مثلثاتی هند به هیمالیا رسید و ارتفاع اورست و کوههای اطراف آن را محاسبه کرد که نتایج نهایی در سال ۱۸۵۶ مشخص شد.
آنچه چیمبورازو را شایسته توجه دوباره میکند، نه صرفاً غلبه آن بر اورست، بلکه نکتهای است که این مقایسه آشکار میسازد: «بلندترین» و «دورترین از مرکز زمین» دو معیار کاملاً متفاوت هستند که شکاف بین آنها عمدتاً به شکل خود سیاره و نه صرفاً به ارتفاع کوهها مربوط میشود.