به گزارش خبرنگار مهر، محمدرضا فلاح‌نژاد، مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز، امروز در نشست خبری با خبرنگاران با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌ها و مردم گفت: مدیریت بحران صرفاً به زمان وقوع حادثه محدود نمی‌شود، بلکه پیش‌بینی، پیشگیری، آمادگی، پاسخ و بازسازی باید به‌صورت مستمر و هماهنگ دنبال شود.
وی با اشاره به اهمیت نهادینه‌سازی فرهنگ مدیریت بحران اظهار کرد: برگزاری نشست خبری، مانور، نصب بنر و اجرای برنامه‌های نمادین به‌تنهایی مشکلات این حوزه را برطرف نمی‌کند و باید اقدامات ریشه‌ای، آموزشی و فرهنگی در اولویت قرار گیرد.
وی با بیان اینکه روز مدیریت بحران فرصتی برای توجه به وظایف همه مجموعه‌های مسئول در این حوزه است، افزود: مدیریت بحران تنها وظیفه اداره کل مدیریت بحران استانداری نیست، بلکه مجموعه‌ای از دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، نهادهای تخصصی، بخش خصوصی، داوطلبان و رسانه‌ها باید در این زمینه مشارکت کنند.
مدیریت بحران نیازمند مشارکت همه دستگاه‌هاست
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به جایگاه دستگاه‌های عضو ستاد مدیریت بحران گفت: سازمان راهداری، اورژانس، جمعیت هلال‌احمر، دانشگاه علوم پزشکی، صداوسیما و دستگاه‌های مسئول در حوزه‌های زلزله، حریق، منابع طبیعی، سیلاب و فرونشست، هرکدام وظایف مشخصی در مدیریت مخاطرات دارند.
فلاح‌نژاد ادامه داد: استاندار، فرمانداران و بخشداران در جایگاه مدیران حاکمیتی، شهرداران، دهیاران و مدیران مناطق و شهرک‌های صنعتی در سطح مدیریت منطقه‌ای و دستگاه‌های تخصصی نیز در حوزه مسئولیت خود باید برای کاهش خطرات و مقابله با حوادث برنامه‌ریزی کنند.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت داوطلبان و بخش خصوصی بیان کرد: مدیریت بحران باید مردم‌محور باشد و همه ظرفیت‌های اجتماعی برای افزایش آمادگی جامعه در برابر حوادث به کار گرفته شوند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با تأکید بر نقش رسانه‌ها در اطلاع‌رسانی صحیح و افزایش آگاهی عمومی اظهار کرد: شایعات می‌توانند مردم را در شرایط بحرانی سردرگم کنند و رسانه‌های معتبر با انتشار اطلاعات صحیح و به‌موقع، در مدیریت این وضعیت نقش مؤثری دارند.
فلاح‌نژاد افزود: رسانه‌ها علاوه بر اطلاع‌رسانی، در فرهنگ‌سازی نیز نقش دارند و می‌توانند با انتقال دانش عمومی، رفتار مردم را در مواجهه با مخاطرات اصلاح کنند.
وی با اشاره به اهمیت آموزش عمومی در حوزه منابع طبیعی و آبخیزداری گفت: آگاهی‌بخشی رسانه‌ای می‌تواند به افزایش شناخت مردم از اقدامات پیشگیرانه و ضرورت رعایت اصول ایمنی کمک کند.
این مسئول با اشاره به پیش‌بینی نقش رسانه‌ها در آیین‌نامه‌های مرتبط با مدیریت بحران تصریح کرد: انتظار از رسانه‌ها صرفاً تبلیغ عملکرد مدیران نیست، بلکه آگاهی‌بخشی درباره قوانین، وظایف دستگاه‌ها و راهکارهای کاهش خطرات باید در اولویت قرار گیرد.
فلاح‌نژاد با تشریح چرخه مدیریت بحران گفت: این چرخه شامل سه بخش اصلی کاهش خطرپذیری، آمادگی و پاسخ، و بازسازی و بازتوانی است که باید به‌صورت پیوسته دنبال شوند.
وی افزود: پیش‌بینی و پیشگیری از حوادث، شناسایی نقاط پرخطر، تهیه بانک اطلاعاتی تجهیزات و نیروی انسانی و برنامه‌ریزی برای بازسازی پس از وقوع حادثه، از محورهای اصلی این چرخه به شمار می‌روند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با بیان اینکه پیشگیری می‌تواند از خسارت‌های جانی و مالی و هزینه‌های بازسازی بکاهد، تأکید کرد: بخش قابل توجهی از توان دستگاه‌ها باید به شناسایی خطرات و اجرای اقدامات پیشگیرانه اختصاص یابد.
فلاح‌نژاد همچنین بیمه اموال و دارایی‌ها را یکی از ابزارهای جبران خسارت‌های ناشی از حوادث دانست و گفت: فراگیر شدن بیمه در بخش‌های مختلف، از جمله خودروها، دامداری‌ها و گلخانه‌ها، می‌تواند در جبران خسارت و بازتوانی پس از بحران مؤثر باشد.
وی با اشاره به تکالیف پیش‌بینی‌شده در قانون مدیریت بحران کشور اظهار کرد: در چارچوب این قانون، سه سند اصلی شامل سند کاهش خطرپذیری، سند آمادگی و پاسخ و سند بازسازی و بازتوانی تعریف شده است که وظایف دستگاه‌ها را در مراحل مختلف مدیریت بحران مشخص می‌کنند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز افزود: دو سند کاهش خطرپذیری و آمادگی و پاسخ در استان تدوین شده است و برای تهیه آن‌ها از ظرفیت کارشناسی و همکاری دستگاه‌های اجرایی استفاده شده است.
فلاح‌نژاد توضیح داد: در سند کاهش خطرپذیری، مخاطرات مختلف استان از جمله زلزله، سیلاب، آتش‌سوزی، بیماری‌های مرتبط با انسان و دام و مخاطرات حوزه کشاورزی شناسایی شده‌اند تا اقدامات لازم برای کاهش احتمال وقوع حوادث یا محدود کردن پیامدهای آن‌ها مشخص شود.
وی ادامه داد: شناسایی مخاطرات به‌تنهایی کافی نیست و دستگاه‌های تخصصی باید بر اساس اطلاعات موجود، برنامه‌های عملیاتی خود را برای کاهش خطرات و افزایش آمادگی تدوین و اجرا کنند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به مطالعات انجام‌شده در حوزه مخاطرات شهری گفت: در زمینه زلزله، سیلاب، حریق و فرونشست، شناسایی و بررسی مخاطرات اهمیت زیادی دارد و نتایج این مطالعات باید در برنامه‌ریزی شهری مورد استفاده قرار گیرد.
فلاح‌نژاد با اشاره به مطالعات مرتبط با گسل‌های کرج افزود: بررسی‌های انجام‌شده امکان تطبیق دقیق‌تر موقعیت گسل‌ها با محدوده‌های شهری و شناسایی نقاط در معرض خطر را فراهم کرده است؛ اطلاعاتی که می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های شهری و کاهش آسیب‌پذیری مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به ضرورت شناخت کانون‌های احتمالی آتش‌سوزی گفت: نوع کاربری‌ها، از جمله ساختمان‌های مسکونی و اداری و مراکز دارای مواد قابل اشتعال، باید در مطالعات تخصصی مورد توجه قرار گیرد تا دستگاه‌های مسئول بتوانند برنامه‌های متناسب با هر محدوده را تدوین کنند.
ناهماهنگی دستگاه‌ها از چالش‌های مدیریت بحران است
فلاح‌نژاد با اشاره به برخی مخاطرات سیلابی در محدوده کوه نور کرج اظهار کرد: در جریان بارش‌های اخیر، بخشی از رواناب و رسوبات در محدوده این کوه به سمت پایین‌دست حرکت کرد و برخی سازه‌های آبخیزداری و پوشش گیاهی در کنترل بخشی از رسوبات نقش داشتند.
وی افزود: تجربه چنین حوادثی نشان می‌دهد که اقدامات پیشگیرانه باید با برنامه‌ریزی مشترک دستگاه‌های مسئول، از جمله منابع طبیعی، شهرداری و سایر مجموعه‌های مرتبط، دنبال شود.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز یکی از چالش‌های این حوزه را ناهماهنگی میان دستگاه‌ها دانست و گفت: در شرایط وقوع حادثه، باید وظایف هر دستگاه از قبل مشخص باشد و امکانات، تجهیزات و نیروی انسانی مورد نیاز نیز با هماهنگی قبلی به کار گرفته شوند.
فلاح‌نژاد تأکید کرد: شناسایی نقاط حادثه‌خیز، انجام اقدامات آبخیزداری، آماده‌بودن تجهیزات امدادی و راه‌سازی و تعیین مسئولیت دستگاه‌ها می‌تواند از غافلگیری در زمان وقوع حوادث جلوگیری کند.
وی با اشاره به برنامه‌های در دست اجرا برای ساماندهی مدیریت میدانی حوادث گفت: تعیین فرمانده حادثه و فرمانده میدان از موضوعاتی است که باید در دستگاه‌ها نهادینه شود تا هنگام وقوع حادثه، مسئولیت هدایت عملیات و نحوه هماهنگی مجموعه‌ها مشخص باشد.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز افزود: شیوه فرماندهی حادثه با توجه به نوع حادثه و محل وقوع آن، از جمله مناطق شهری، روستاها و شهرک‌های صنعتی، متفاوت است و باید متناسب با شرایط هر منطقه تعریف شود.
فلاح‌نژاد با تأکید بر ضرورت آموزش و برگزاری مانورهای مشترک بیان کرد: فرمانداران در شهرستان‌ها، شهرداران در شهرها، دهیاران در روستاها و مدیران شهرک‌های صنعتی باید با تدوین سناریوهای مختلف، تمرین‌ها و رزمایش‌های لازم را برگزار کنند.
وی ادامه داد: هدف این است که تا سال ۱۴۱۰، وظایف دستگاه‌ها و سازوکار هماهنگی در مدیریت بحران به‌صورت مؤثر نهادینه شود و مجموعه‌ها برای مواجهه با حوادث آمادگی بیشتری داشته باشند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز با اشاره به ضرورت پیش‌بینی سناریوهای مختلف بحران گفت: مدیران باید حتی برای شرایطی که هنوز رخ نداده است، برنامه داشته باشند و پیامدهای احتمالی حوادث را بر خدمات حیاتی بررسی کنند.
فلاح‌نژاد با اشاره به احتمال اختلال گسترده در شبکه برق اظهار کرد: قطع برق می‌تواند فعالیت بیمارستان‌ها، تأمین آب آشامیدنی، ارتباطات تلفنی و سایر خدمات ضروری را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین دستگاه‌های مسئول باید برای تداوم این خدمات برنامه‌ریزی کنند.
وی افزود: در استان حدود ۷۰۰ حلقه چاه در حوزه تأمین آب وجود دارد و تعداد ژنراتورهای مورد استفاده برای پشتیبانی از تأسیسات مرتبط به حدود ۱۷۰ دستگاه رسیده است؛ با این حال، افزایش آمادگی و بررسی نیازهای زیرساختی همچنان ضروری است.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز بر ضرورت پیش‌بینی سوخت مورد نیاز تجهیزات پشتیبان، آمادگی مراکز درمانی و یافتن راهکارهای جایگزین برای تأمین خدمات ضروری تأکید کرد.
فلاح‌نژاد با اشاره به حضور گروه‌های مردمی و بخش خصوصی در حوادث گفت: مشارکت مردم و داوطلبان در امدادرسانی ارزشمند است، اما این مشارکت باید با آموزش و سازماندهی همراه باشد تا اقدامات انجام‌شده به افزایش خسارت یا ایجاد مشکلات تازه منجر نشود.
وی افزود: افرادی که با هدف کمک به حادثه‌دیدگان وارد صحنه می‌شوند، باید با اصول ایمنی، وظایف دستگاه‌های امدادی و شیوه صحیح همکاری با نیروهای مسئول آشنا باشند.
مدیرکل مدیریت بحران استانداری البرز در پایان تأکید کرد: تقویت آموزش عمومی، هماهنگی میان دستگاه‌ها، استفاده از ظرفیت رسانه‌ها و مشارکت مردم می‌تواند زمینه کاهش خطرات و افزایش آمادگی استان در برابر حوادث را فراهم کند.
